Author: Sukuma legacy

239. ULU N’IGAMANAGWA NINADIZILE.

Imbuki ya kahaile kenako ilolile munhu uyo agaja hanhu alinawisagiji bho gupandika matwajo masoga. Aliyo lulu, ahooshika koyi ugapandika makoye badala ya mafumilo miza. Gashinaga lulu, akahayile kenako agayombaga munhu uyo oigaiyagwa iyo olikobhaga.

Akahayile kenako kagalenganijiyagwa kubhanhu abho bhadibhegelejaga chiza haho bhatali uguitumama imilimo yabho, guti gwita bhukengeji bho gudula gudebha chiza amafumilo ga milimo yabho yiniyo. Ugukija gwita b’ukengeji guti bhunubho haho bhatali uguitumama imilimo yabho, gugabhenghelejaga gugayigwa iyo bhaliicholaga, na guyomba giki, ‘ulu nhigamanagwa ninadizile.’

Akahayile kenako, kalanga bhanhu  gwita bhukengeji bhutale bho milimo yabho, haho bhatali uguitumama imilimo yiniyo. Ubhukengeji bhunubho b’ugubhambilija uguimana na guitumama imilimo iyo idulile gubhenhela matwajo mingi umuwikaji b’ob’o.

Yohane 11:21.

KISWAHILI: NINGEJUA NISINGEKUJA.

Chanzo cha msemo huu chaangalia mtu aliyeenda sehemu fulani akiwa na matumaini ya kupata maendeleo mazuri. Lakini basi, alipofika huko alipata matatizo badala ya mafanikio. Kumbe basi, msemo huo husemwa na mtu aliyekosa kile alichokuwa akikitafuta.

Msemo huu hulinganishwa kwa watu wasiojiandaa vizuri kabla ya kufanya kazi zao, kama vile, kufanya utafiti wa kutosha kuzifahamu kazi ziwezazo kuwaletea maendeleo maishani mwao. Kutokufanya utafiti kama huo, kabla ya kuzifanya kazi zao, hupelekea kwao kukosa kile walichokuwa wakikitafuta, na kusema, ‘ningejua nisingekuja.’

Msemo huo hufundisha watu  kufanya utafiti wa kina kabla ya kuzifanya kazi zao. Utafiti huo utawawezesha watu hao kuzifahamu na kuzitekeleza vizuri kazi zile ziwezazo kuwaletea maendeleo maishani mwao.

(Yohane 11:21)

IMG_20190704_091951_3

ENGLISH: HAD I KNOWN I WOULDN’T HAVE COME.

The origin of this saying is a traveller who went somewhere in hopes of making positive progress. Getting to his or her destination, he or she was disappointed to face problems instead of recording any success and ended up blaming himself or herself, “Had I known, I wouldn’t have come”. Thus, such saying is used by people who miss what they look for.

The saying is used comparatively to people who would want to do something but are not well prepared beforehand by doing such things as enough research to identify the tasks that can bring them success in their lives. Not doing such research beforehand causes them to miss what they look for, and end up saying, ‘Had I known, I wouldn’t have come.’

The saying reminds people about doing thorough research before doing their jobs. Such research would enable those individuals to become familiar with and carry out the tasks that are most likely to bring them successes.

John 11:21.

238. IHINDI HUKO IGAFUMILAGA IMYENDA NA AB’AGAJA DUHU B’ALIHOI.

Imbuki ya lusumo lunulo ilolile myenda iyoigafumilaga b’uhindi. Imyenda yiniyo igab’egejiwagwa kunuko. Igab’ejiwagwa mingi kugiki abhanhu bhayigule b’ingi, nulu bhatanhanhile ugwizwala na yingi isage iyo igashigaga mpaga kusi jingi.

Abhanhu abho bhalihanze ya si iyo igabhejaga myenda, bhagiganikaga giki, bhuli ng’wene uko igab’egejiyagwa imyenda, aizwalile iyimyenda yiniyo. Aliyo gashinaga nukwene bhalikoyi abho bhagasimizaga duuhu. Hunagwene abhanhu bhagayombaga giki, ihindi huko igafumilaga imyenda na abhagajaga duuhu bhalikoyi.

Ulusumo lunulo lugalenganijiyagwa kubhanhu abho bhalimusi iyo ilina b’usab’i, na bhanhu bhayo abhakamu bha milimo bhalibhasab’i. Aliyo kihamo nubhusabhi bho si yiniyo, na bhabhab’i bhalihoyi.

Hangi lulu ulusumo lunulo lugalenganijiwagwa ku likelesia, kunguno ung’wene jilihoi mbango ningi noyi, aliyo lulu, nabhanhu abho bhadinajo imbango jinijo, bhalihoi moyi.

Ulusumo lunulo lolanga bhanhu gubhiza na bhukamu bho gub’utumila chiza ubhusab’i ubho bhulihoyi umusi yabho, nulu kubhiza na bhukamu bho gujichola imbango ijo jilihoyi umo bhali. Ubhukamu bhenubho bhugubhenhela matwajo mingi umuwikaji b’ob’o.

Mathayo 6:33.

KISWAHILI: HINDI NDIKO ZITOKAKO NGUO NA WAENDAO UCHI WAKO.

Chanzo cha methali hii chaangalia nguo ambazo hutoka Hindi. Nguo hizo hutengenezwa huko kwa wingi ili kuwawezesha watu wengi kuzipata kwa kuzinunua, ikiwezekana kila mmoja azipate, na zingine kufikia hatua ya kuuzwa nje ya nchi.

Watu walioko nje ya nchi hiyo hudhani kwamba, kila mmoja katika nchi itengenezayo nguo hizo huvaa nguo hizo. Lakini kumbe hata watu watembeao uchi kule wapo. Ndiyo maana watu husema kwamba, Hindi ndiko zitokako nguo na waendao uchi wako.

Methali hiyo hulinganishwa kwa watu waishio ndani ya nchi yenye utajiri mwingi, na wenye bidii ya kuutumia utajiri huo, wamekuwa matajiri. Lakini pamoja na nchi hiyo kuwa na utajiri mwingi hivyo, waishio bila kupata mahitaji ya lazima yakiwemo yale ya nguo, chakula na malazi, wapo.

Zaidi ya hayo, methali hiyo hulinganishwa na Kanisa kwa sababu ndani yake kuna baraka na neema nyingi. Lakini pamoja na uwepo wa baraka hizo ndani yake, watu waishio bila baraka hizo wapo.

Methali hiyo, hufundisha watu  kuwa na bidii ya kuutumia utajiri uliomo ndani ya nchi yao vizuri, au kuwa na bidii ya kuzipata na kuzitumia baraka na neema zilizoko ndani ya Kanisa. Bidii hiyo itawawezesha kupata mafanikio mengi maishani mwao. “Lakini utafuteni kwanza Ufalme wa Mungu na haki yake na haya yote mtaongezewa” (Mathayo 6:33).

weaving clothes

ENGLISH: EVEN IN INDIA WHERE CLOTHES COME FROM, THERE ARE THOSE WHO WALK NAKED

The origin of this proverb is clothes from India. The garments are manufactured locally in large quantities to enable more people to buy them, preferably for everyone to acquire, and sometimes to the point of exporting.

People outside the country think that everyone in the country that produces such garments has clothes to wear. However, there are people who go without decent clothes. That is why people say that even in India is where clothes come from, there are those who walk naked.

The proverb is used comparatively to refer to people who live in a rich countries; those who are eager to use the riches have also become rich. However, despite the countries’ immense wealth, those who do not live on basic necessities, including clothing, food and shelter, also exist there.

Moreover, the proverb is used to refer to the Church, because it has enormous blessings and graces. However, despite the presence of such blessings in the Church, people who live without those blessings exist in the same Church.

This proverb teaches people to be diligent in making use of the wealth present within their reach, or to be diligent in applying the blessings and graces present within their Church. That effort will allow them to achieve immeasurable successes in their lives. “But seek ye first the kingdom of God and his righteousness, and all these things shall be added unto you.”

Matthew 6:33.

237. TOB’OTOB’O YAB’UB’I HAMBOHAMBO GWIKULUMBULA.

Imbuki ya lusumo lunulo ingilile kubhulenganija bho bhanhu bhab’ili, uyo wigumhaga uchubhuka ulukulume, nuyo ochaga. Gashinaga lulu ilihambuhambu  uyo wigumhaga uchubhuka ulukulume kunguno ung’winuyo agulagulwa upila, aliyo lulu uyo ochaga adiko ugulagulwa mpaga ushoka hangi kuwelelo.

Ulusumo lunulo lugalenganijiagwa kubhanhu abho bhagiyangulaga gwita miito gawiza ukubhichabho, guti gutumila sabho jabho bhogubhambilija bhasadu na gubhasomisha bhana bhabho. Abhanhu bhenabho bhadeb’ile igiki amasabho mabhonwa, hangi macholwa, aliyo lulu ubhupanga bhulambu.

Ulusumo lunulo lolanga bhanhu  gubhiza na wiyanguji na bhulamuji bho wiza umuwikaji bhobho. Ubhulamuji nu wiyanguji bhunubho bhugubhambilija ugujitumamila chiza isabho jabho  bho gubhambilija abhichacho, abho bhali na makoye ijinagubhulanghana ubhupanga bhobho.

(2 Petro 2:14; Mathayo 5:27-30)

KISWAHILI: NI HERI KUUMIA KWA KUJIKWAA KULIKO KUSAGIKA.

Chanzo cha methali hiyo chatokea kwenye ulinganishaji wa watu wawili, aliyejikwa akaumia kidole, na yule aliyefariki. Kumbe ni afadhali yule aliyeumia kidole kwa kujikwaa, kwa sababu huyo atatibiwa na kupona, lakini basi, yule aliyefariki hawezi kutibiwa mpaka akarudishwa duniani.

Methali hiyo hulinganishwa kwa watu waamuao kutenda matendo mema ya kuwasaidia watu wenye shida kwa kutumia mali zao kwa lengo la kuwarudishia afya na kuwasomesha watoto wao. Watu hao wafahamu kwamba, mali hupatikana lakini uhai una gharama, hivyo ni vigumu kuupata.

Methali hiyo hufundisha watu  kuwa na maamuzi mema maishani mwao. Maamuzi hayo yatawasaidia katika kuzitumia vizuri mali zao kwa kuwasaidia wenzao walioko kwenye matatizo kiasi cha kutosha kuulinda uhai wao.

2 Petro 2:14;

Mathayo 5:27-30.

working woman

ENGLISH: IT IS BETTER TO HURT ONESELF BY STUMBLING THAN TO BE CRUSHED.

The origin of this proverb is a comparison of two people, one with an injured finger and the other one dead. It is better for the person injured by stumbling, because he or she will be healed, but the dead one will not be healed to the point of coming back to life on earth.

The proverb is used comparatively to refer to people who decide to do good deeds to help other people who are in need by using their resources to restore health and educate their children. People know that property can be found, but life is expensive and hard to find.

The proverb teaches people to make good decisions in their lives. These decisions will help them in managing their assets better by helping their less fortunate friends to save their lives.

2 Peter 2:14.

Matthew 5: 27-30.

236. MEJA O BHUGOTA ADILAMBAGA MAKONO.

Imbuki ya kahayile kenako ilolile munhu uyo alib’eja b’ugota. Umunhu ng’winuyo agab’ub’ejaga ub’ugota bhunubho, ukunu alibhudimagula bho makono gakwe, kugiki b’ub’ele chiza.

Aliyo lulu, ub’ugota bhunub’o makanza gangi b’ugab’izaga b’ululu; kunguno yiniyo, adilamba amakono gakwe. Hunagwene abhanhu bhagayombaga giki, ‘meja o b’ugota adilambaga makono.’

 Akahayile kenako kagatumamilagwa kubhanhu abho b’agab’ejaga ginhu jab’o na witegeleja. Abhanhu bheneb’o bhadeb’ile igiki, ijo bhalijib’eja jidulile gwenha solobho ukubhanhu ulub’ujitumamila chiza, aliyo lulu, ulubhujitumamila shib’i, jidulile gwenha makoye ukubhanhu bhenabho.

Akahayile kenako kalolile kulanga bhanhu gubhiza na witegeleja  bhutale ulu bhalib’eja ginhu josejose, kugiki iginhu jinijo, jidule gubhenhela solob’o umuwikaji b’ob’o.

1Petro 5:8.

KISWAHILI: MTENGENEZA DAWA HAJILAMBI MIKONO.

Chanzo cha msemo huo huangalia mtu yule atengenezaye dawa. Mtu huyo hutengeneza dawa hiyo huku akiishika kwa mikono yake ili aweze kuhakikisha kwamba dawa hiyo inakuwa nzuri.

Lakini basi, dawa hiyo wakati mwingine huwa chungu, kwa sababu hiyo, mtu huyo huhakikisha kwamba hajilambi mikono yake. Ndiyo maana watu husema, ‘mtengeneza dawa hajilambi mikono.’

Msemo huo hutumiwa kwa watu wale wafanyao kazi au watengenezao kitu fulani kwa umakini wa hali ya juu. Watu hao waelewa kwamba, kile watengenezacho huweza kuleta faida kwa watu kikitumiwa vizuri, lakini kikitumiwa vibaya, chaweza kuleta matatizo kwa watu hao.

Msemo huo hufundisha watu kuwa makini sana wakati watengenezapo kitu chochote, ili kitu hicho kiweze kuleta faida katika maisha yao na wenzao.

1Petro 5:8.

 

 

medicine

pharmacy

ENGLISH: A MEDICINE MAKER DOES NOT LIK ONE’S PALMS.

The origin of this saying is based on a person who makes medicines, especially herbals. The person does that using his or her bare hands to ensure that they are of good quality.

But then, the medicines sometimes become bitter; as such, the person makes sure he or she is cautious enough not to lik his/her palms. That is why people say, ‘a medicine maker does not lik one’s palms.’

The saying is used to those people who work or make something with extra care. These people understand that their products can be of good use to people when used properly. However, if misused, they can cause serious problems to them.

The saying teaches people to be extra careful when they do something, so that it can bring benefits to their lives and to their peers.

1 Peter 5: 8.

235. IGELE LYA B’AKENGEJI B’A NDOLELEJI

IGELE LYA B’AKENGEJI B’A NDOLELEJI

Ligele lya bhakengeji b’a Ndoleleji bhalimba lyimbo lya kubhab’ilinga abhanhu guja gujusalila bho gufuada inzila ya guja kubhupanga na guileka iyo ijile kubhujimiji.

KISWAHILI: KIKUNDI CHA KAMATI YA UTAFITI NDOLELEJI

Kikundi cha Kamati ya utafiti Ndoleleji wakiimba wimbo wa kuwaalika watu kwenda kusali kwa kuifuata njia iendayo kwenye uzima wa milele, na kuiacha ile endayo kwenye upotevu.

ENGLISH: NDOLELEJI RESEARCH COMMITTEE GROUP

Ndoleleji Research Committee Group singing a song that invites people to pray by following the way that leads to eternal life instead of that which misleads them. Video

IMG_20190717_114717_9