Shinyanga

738. SHAKUBHIMBYA NTWE ULASHIBHONA.

Ulusumo lunulo, lulolile ginhu ja gubhimbya ntwe go ng’wa munhu nhebhe ijo alijibhona aha shigu jahabhutongi. Olihoyi munhu umo uyo agantuma ng’wiye guja gujugusa jiseme aliyomba, “jaga ugaguse ijisema ja gulila jiliwa.” Uweyi agalema aliyomba, “unene nadujaga ugujugusa ijiseme jinijo.” Ung’wiye agashosha, “shagubhimbya ntwe ulashibhona.”

Ulusumo lunulo, lugaganijiyagwa kuli munhu nambu uyo agapandikaga makoye, umuwikaji bhokwe. Umunhu ng’wunuyo, alina nhinda ja gulema gwigwa iya guwilwa na bhiye, kunguno ya gubhadalaha abho agikalaga nabho. Uweyi agisangaga opandikaga makoye, kunguno ya bhulambu bhokwe bhunubho, umukikalile kakwe.

Umunhu ng’wunuyo, agikolaga nuyo agalema gutumama nimo go gugusa jiseme aho atung’wa nung’wiye, kunguno nuweyi alinambu uyo agapandikaga makoye ga gwenhwa na bhulambu bhokwe bhunubho, umuwikaji bhokwe. Hunagwene abhanhu bhagang’wilaga giki, “shagubhimbya ntwe ulashibhona.”

Ulusumo lunulo, lolanga bhanhu higulya ya kuleka bhulanbu, bho gulema gutung’wa na bhichabho, umukikalile kabho, kugiki bhadule gwigulambija gutumama milimo ya gubhapandikila matwajo mingi, umuwikaji bhobho.

Yeremia 49:16.

Mathayo 23:33.

Ezekieli 7:24.

Yeremia 50:32.

UTAKIONA KILICHOKUVIMBISHA KICHWA.

Methali hiyo, huangalia kitu cha kuvimbisha kichwa cha mtu fulani ambacho yeye akiona kwenye siku za mbeleni. Alikuwepo mtu mmoja ambaye alimtuma mwenzake kwenda kuosha vyombo vya kulia chakula, akisema, “nenda ukaoshe vyombi vya kulia chakula.” Yeye alikataa akisema, “mimi siendi kuosha vyombo hivyo.” Mwenzake alimjibu, “utakiona kilichokuvimbisha kichwa.”

Methali hiyo, hulinganishwa kwa mtu mwenye kiburi ambaye hupata matatizo, maishani mwake. Mtu huyo, huwa hasikii ya kuambiwa na wenzake, kwa sababu ya kuwadharau wenzake hao anaoishi nao. Yeye hujikuta amepata matatizo makubwa kwa sababu ya kiburi chake hicho.

Mtu huyo, hufanana na yule aliye kataa kuosha vyombo vya kulia chakula baada ya kutumwa na mwenzake, kwa sababu naye ana kiburi ambacho kumsababishia hupata matatizo. maishani mwake. Ndiyo maana watu humwambia kwamba, “utakiona kilichokuvimbisha kichwa.”

Methali hiyo, hufundisha watu juu ya kuacha kiburi, cha kukataa kutung’wa na wenzao, ili waweze kujibidisha kuyatekeleza vizuri majukumu yale yawapatiayo mafanikiyo mengi, maishani mwao.

Yeremia 49:16. “Vitisho vyako na kiburi cha moyo wako vimekudanganya, wewe unayeishi katika majabali ya miamba, wewe unayemiliki katika miinuko ya kilima. Ujapojenga kiota chako juu sana kama cha tai, kutoka huko nitakushusha chini,’’ asema BWANA.”

Mathayo 23:33. “Ninyi nyoka, ninyi uzao wa nyoka wenye sumu! Mtaiepukaje hukumu ya jehanam?”

Ezekieli 7:24. “Nitaleta taifa ovu kuliko yote ili kumiliki nyumba zao, nitakomesha kiburi cha wenye nguvu na mahali pao patakatifu patatiwa unajisi.”

Yeremia 50:32. “Mwenye majivuno atajikwaa na kuanguka wala hakuna ye yote atakayemuinua, nitawasha moto katika miji yake, utakaowateketeza wote wanaomzunguka.””

737. BHIMBA NTWE MASANGU GOKALE.

Ulusumo lunulo, lulolile bhubhimbi bho ntwe go ng’wa munhu nhebhe na masangu ayo gagokalaga umu ntwe gokwe gunuyo. Olihoyi munhu uyo agantuma ng’wiye gujutumama nimo nhebhe, aliyomba, “jaga ugatumame nimo ubhujiku welaga.” Uweyi agalema aliyomba, “unene nalemaga nadujaga ugujutumama unimo gunuyo.” Ung’wiye agashosha, “bhimba ntwe masangu gokale.”

Ulusumo lunulo, lugalenganijiyagwa kuli munhu nambu uyo agapandikaga makoye, umuwikaji bhokwe. Umunhu ng’wunuyo, adigwaga ya guwilwa na bhiye, kunguno ya gubhadalaha abho agikalaga nabho. Uweyi agisangaga opandikaga makoye, kunguno ya bhulambu bhokwe bhunubho, umukikalile kakwe.

Umunhu ng’wunuyo, agikolaga nu bhubhinbi bho ntwe uyo gugokalaga masangu. Amasangu genayo agikolanijiyagwa na makoye ayo gagenhelejiyagwa na bhulambu bhokwe, kunguno nuweyi agapandikaga makoye ga gwenhwa na bhulambu bhunubho, umuwikaji bhokwe. Hunagwene abhanhu bhagang’wilaga giki, “bhimba ntwe masangu gokale.”

Ulusumo lunulo, lolanga bhanhu higulya ya kuleka bhulanbu, bho gulema gutung’wa na bhichabho umukikalile kabho, kugiki bhadule gwigulambija gutumama milimo ya gubhapandikila matwajo mingi, umuwikaji bhobho.

Yeremia 49:16.

Mathayo 23:33.

Ezekieli 7:24.

Yeremia 50:32.

KISWAHILI: VIMBA KICHWA MAKANDE YAJAE.

Methali hiyo, huangalia uvimbaji wa kichwa cha mtu fulani na makande ambayo hujaa kwenye kichwa chake hicho. Alikuwepo mtu mmoja ambaye alimtuma mwenzake kwenda kufanya kazi fulani, akisema, “nenda ukafanye kazi kumekucha.” Yeye alikataa akisema, “mimi nimekataa siendi kufanya kazi hiyo.” Mwenzake akajibu, “vimba kichwa makande yajae.”

Methali hiyo, hulinganishwa kwa mtu mwenye kiburi ambaye hupata matatizo maishani mwake. Mtu huyo, huwa hasikii ya kuambiwa na wenzake, kwa sababu ya kuwadharau wenzake hao anaoishi nao. Yeye hujikuta amepata matatizo makubwa kwa sababu ya kiburi chake hicho.

Mtu huyo, hulinganishwa na uvimbaji wa kichwa ambacho hujaa makande. Makande hayo hufananishwa na matatizo yaletwayo na kiburi chake hicho, kwa sababu naye hupata matatizo yasababishwayo na kiburi chake hicho. Ndiyo maana watu humwambia kwamba, “vimba kichwa makande yajae.”

Methali hiyo, hufundisha watu juu ya kuacha kiburi, cha kukataa kutung’wa na wenzao, ili waweze kujibidisha kuyatekeleza vizuri majukumu yale yawapatiayo mafanikiyo mengi, maishani mwao.

Yeremia 49:16. “Vitisho vyako na kiburi cha moyo wako vimekudanganya, wewe unayeishi katika majabali ya miamba, wewe unayemiliki katika miinuko ya kilima. Ujapojenga kiota chako juu sana kama cha tai, kutoka huko nitakushusha chini,’’ asema BWANA.”

Mathayo 23:33. “Ninyi nyoka, ninyi uzao wa nyoka wenye sumu! Mtaiepukaje hukumu ya jehanam?”

Ezekieli 7:24. “Nitaleta taifa ovu kuliko yote ili kumiliki nyumba zao, nitakomesha kiburi cha wenye nguvu na mahali pao patakatifu patatiwa unajisi.”

Yeremia 50:32. “Mwenye majivuno atajikwaa na kuanguka wala hakuna ye yote atakayemuinua, nitawasha moto katika miji yake, utakaowateketeza wote wanaomzunguka.””

736. NG´ASHA IGUB´ILILAGA.

Ulusumo lunulo, lwingilile kubhazugi bha walwa abho bhalobhekaga ing´asha. Ing’asha yiniyo, bhuli wandijo wa guzuga walwa. Iyoyi ulu yub´ilila aha lushigu lo gubhuzuga uwalwa, jigab´izaga jimanyikijo ja giki, uwalwa bhunubho bhugupya. Umo agamuja ung’wiye, “ginehe ing’asha yab’ililaga koyi?” Ung’wiye agashosha, “Ing´asha igub’ililaga.”

Ulusumo lunulo, lugalenganijiyagwa kuli munhu uyo agapelanilaga gwita ginhu jilebhe, umuwikaji bhokwe. Umunhu ng’wunyo, agamanyikaga ukubhiye ikigi apenile umugati ya moyo gokwe.

Uweyi ulu ubhiza giki apelanilile gwita ginhu jawiza, guti gutumama nimo nhebhe, agugutumama unimo gunuyo bho bhukamu bhutale mpaga gushila. Aliyo lulu, ulu apelanilile gwita jito jabhubhi, guti gwibhonela bhanhu, abhiye bhagundebha wangu, bhandya gung’wiliga, kunguno adulile gulemaja bhanhu, umubhupelanu bhokwe bhunubho.

Umunhu ng’wunuyo, agikolaga ni ng’washa iyo igapyaga yayubhilila, golecha giki uwalwa bhunubho bhugupya, kunguno nuweyi agabhililaga, umugati ya moyo gokwe, golebha giki adulile gwita jito jilebhe, umuwikaji bhokwe. Hunagwene abhanhu bhagang’witanaga kigi, “ing’asha igub’ililaga.”

Ulusumo lunulo, lolanga bhanhu higulya ya gubhiza na bhupelanu bho gutumama milimo yabho bho bhugulambija bhutale, kugiki bhadule gupandika matwajo mingi, umuwikaji bhobho. Igelelilwe bhilemeje ugwikala na bhupelanu bho gwita jito ja bhubhi, umukikalile kabho.

Mathayo 13:33.

Luka 13:20-21.

Mathayo 16:12.

CHACHU INACHEMKA.

Methali hiyo ilianzia kwa wapika pombe walioandaa chachu. Chachu hiyo, ni kianzio cha kupika pombe. Hivyo yenyewe ikichemka siku ya kupika pombe, ni ishara kwamba pombe hiyo itaiva au itakuwa kali. Mmoja alimuuliza mwenzake, “vipi chachu imechemka huko?” Mwenzake alijibu, “chachu inachemka.”

Methali hiyo, hulinganishwa kwa mtu yule akasilikiaye kufanya kitu fulani, maishani mwake. Mtu huyo, hujulikana kwa wenzake kwamba amekasilika moyoni mwake.

Hivyo, ikiwa kwamba, yeye amekasilikia kutekeleza kitu chema, kama vile kufanya kazi, ataitekeleza kazi hiyo kwa bidii mpaka mwisho. Lakini, ikiwa mtu huyo, amekasilikia kutekeleza kitendo kiovu, kama vile kuonea watu, wenzake watamgundua mapema na kuanza kumkwepa, kwa sababu aweza kujeruhi watu katika hasira yake hiyo.

Mtu huyo, hufanana na chachu ile ambayo huiva ikawa inachemka, kuonesha kwamba pombe hiyo itaiva, kwa sababu naye huchemka ndani ya moyo wake, kuonesha kwamba, aweza kutekelea kitendo fulani, maishani mwake. Ndiyo maana watu humuita kwamba, “chachu inachemka.”

Methali hiyo, hufundisha watu juu ya kuwa na hasira ya kuzitekeleza kazi zao kwa bidii kubwa, ili waweze kupata mafanikio mengi maishani mwao. Inafaa wajizuie kukaa na hasira ya kutekeleza kitendo kiovu, katika maisha yao.

Mathayo 13:33. “Akawaambia mfano mwingine, ‘‘Ufalme wa Mbinguni unafanana na chachu ambayo mwanamke aliichukua akaichanganya katika vipimo vitatu vya unga mpaka wote ukaumuka.’’”

Luka 13:20-21. “Yesu akauliza tena, “Nitaufananisha Ufalme wa Mungu na nini? Unafanana na chachu ambayo mwanamke aliichukua na kuichanganya kwenye vipimo vitatu vya unga hadi wote ukawa umeumuka.””

Mathayo 16:12. “Ndipo wakaelewa kwamba alikuwa hasemi juu ya chachu ya kutengeneza mikate, bali juu ya mafundisho ya Mafarisayo na Masadukayo.”

735. OWILAGWA YAPI.

Olihoyi munhu uyo agawilwa na ng’wiye giki agwambilijiwa gugutumama nimo gokwe go gulimila ngese mpaka gushile. Umunhu ng’winuyo, agaduka ulindilaga giki agwiza munhu ang’wambilije, nose insese yakwe yukula.

Abhanhu bhumuja, “nibhuli udulimilaga ingese yako?” Uweyi agashosha, “nanindilaga munhu uyo uniwila giki agwiza anambilije ugulimila mpaga ishile ingese yiniyo.” Ung’wila giki, “owilagwa yapi.”

Hashinaga uguwilwa yapi munho guwilwa mihayo ya bhulomolomo. Aho wigwa chele umunhu ng’wunuyo, agandya uguilimila ingese yakwe mpaga uimala. Huna lubhiza lusumo lo gubhahugula abhanhu abho bhalembagulagwa na bhichabho.

Ulusumo lunulo, lugalenganijiyagwa kuli munhu uyo agawilagwa mihayo ya bhulomolomo oyizunya, umuwikaji bhokwe. Umunhu ng’wunuyo, agabhizaga ndimu noyi aguidebha wangu imihayo ya bhulomolomo iyo agawilagwa na bhanhu.

Umunhu ng’wunuyo, agalenganijiyagwa nu munhu uyo agalembwa giki agwambilijiwa uguilimila insese yakwe, hunaulindila mpaka wize ung’wambilija okwe, naandye uguilimila ingese yiniyo, kunguno nuweyi, agawilagwa mihayo ya bhulomolomo uyizunya. Hunagwene abhanhu bhagang’wilaga giki, “owilagwa yapi.”

Ulusumo lunulo, lolanga bhanhu higulya ya guidebha wangu imihayo iya bhulomolomo iyo bhagawilagwa na wichabho, kugiki bhadule guitumama milimo yabho chiza bho nduhu ugutindikwa na mihayo ya bhulomolomo, umuwikaji bhobho.

Mathayo 24:4.

Warumi 16:18.

Waefeso 5:6.

UMEAMBIWA MEUSI.

Alikuwepo mtu mmoja ambaye aliambiwa kuwa atasaidiwa kufanya kazi ya kupalilia shamba lake mpaka liishe. Mtu huyo, alibaki akisubiri bila kumuona mtu anayekuja kumsaidia, mwishowe palizi ikawa kubwa.

Watu wakamuuliza, “mbona hupalilii palizi yako?” Yeye akajibu, “namsubilia mtu aliyeniambia kwamba atakuja kunisaidia kulipalilia shamba hilo mpaka liishe.” Mwenzake akamwambia, “umeambiwa meusi.”

Kumbe kuambiwa meusi maana yake ni kuambiwa maneno ya uongo. Aliposikia hivyo, mtu huyo, alianza kulipalilia shamba lake mpaka, akalimaliza lote. Hiyo ndiyo ikawa methali ya kuwashitua watu wanaodanganywa na wenzao katika maisha yao.

Methali hiyo, hulinganishwa kwa mtu yule ambaye huambiwa maneno ya uongo na kuyakubali, maishani mwake. Mtu huyo, huchelewa sana kuugundua uongo anaoambiwa na wenzake. Yeye hujikuta anayaamini maneno hata yale yaliyo ya uongo na kuanza kuyafanyia kazi.

Mtu huyo, hulinganishwa kwa mtu yule ambaye alidanganywa kwamba atasaidiwa kufanya kazi ya kulipalilia shamba lake, akasubiri mpaka palizi ikawa kubwa, kwa sababu naye huyakubali maneno ya uongo anayoambiwa na wenzake. Ndiyo maana watu humwambia kwamba, “umeambiwa meusi.”

Methali hiyo, hufundisha watu juu ya kuyagundua mapema maneno ya uongo wanayoambiwa na wenzao, katika maisha yao, ili waweze kuzitekeleza vizuri kazi zao, bila kucheleweshwa na maneyo hayo, maishani mwao.

Mathayo 24:4. “Yesu akawajibu, “Angalieni, mtu asiwadanganye.”

Warumi 16:18. “Kwa maana watu kama hao hawamtumikii Bwana Kristo, bali wanatumikia tamaa zao wenyewe.”

Waefeso 5:6. “Mtu ye yote na asiwadanganye kwa maneno matupu, kwa kuwa hasira ya Mungu huwaka kwa sababu ya mambo kama haya juuya wale wasiomtii.”

734. NAMILA WAPI.

Olihoyi munhu uyo wiyityaga giki ali mfumu kunguno ya kuchola hela. Umunhu ng’wunuyo, obhatemaga salago abhanhu na gubhab’ila makala bhalihaya bhugota wapi abho bhali bhadina ndebha chiza. Abhanhu bhenabho bhahaga alibhatulila bhugota bhopi, gashinaga gali makala iki nago galigapi. Abhoyi bhang’winhaga ng’ombe ya gubhab’ilila wapi bhunubho, ulu wela ubhujiku. Hunagwene umunhu ng’wunuyo, abhawilaga abhiye giki, “namilaga wapi.” Gashinaga ugumila wapi, munho gung’wila mtu mihayo ya bhulomolomo mpaga ufuma sabho.

Ulusumo lunulo, lugalenganijiyagwa kuli munhu uyo ali na bhushilimu bho gubhalemba abhanhu mpaka bhang’winha jikolo. Umunhu ng’wunuyo, agapandikaga sabho bho gubhalembagula abho bhadandebhile igiki, alinomolomo, umukikalile kakwe. Uweyi agatumilaga pye nzila ijo ajimanile, mpaga ojipandika isabho ja gufumila kubhanhu abho bhadaitilaga bhukengeji, imihayo yakwe.

Umunhu ng’wunuyo, agikolaga nu mfumu uyo abhab’ilaga makala abhanhu bhahaya giki obhab’ilaga bhugota wapi kugiki pandike hela, kunguno nuweyi agitaga bhulishilimu bho gubhalembagula abhanhu kugiki adule gupandika sabho. Hunagwene ulu omala gujipandika isabho jinijo, agayombaga giki, “namila wapi.”

Ulusumo lunulo, lolanga bhanhu higulya ya gwita bhukengeji bho gubhambilija gubhabadija abho bhalihaya gubhasoja isabho jabho, gubhitilia bhushilimu bho gulembagula, kugiki bhadule gujilang’hana chiza isabho jinijo, umuwikaji bhobho.

Ayubu 13:9.

Zaburi 78:36.

Mithali 14:25.

Luka 8:42ª-44.

Mathayo 24:4-5.

NIMEMPAKA NYEUSI.

Alikuwepo mtu mmoja aliyejifanya mganga kwa lengo la kutaka kupata pesa. Mtu huyo, alikuwa akiwachanja chale na kuwapata mkaa uliosagwa, wale ambao walikuwa hawajaulewa ujanza wake. Wao walidhani kwamba anawapaka dawa nyeusi mpaka wakampatia ng’ombe siku iliyofuata, kwa sababu hawakugundua kuwa ni mkaa. Ndiyo maana mtu huyo, alipopokea ng’ombe, aliwaambia watu wake kwamba, “nimempaka nyeusi.” Kumbe kumpaka nyeusi maana yake ni kumdanganya mtu mpaka akatoa mali.

Methali hiyo, hulinganishwa kwa mtu yule ambaye ana ujanja wa kuwadanganya watu mpaka wakampatia mali. Mtu huyo, hupata mali kwa kuwadanganya wale ambao hawajamfahamu, kwamba ni muongo, katika maisha yake. Yeye hutumia kila njia anazozifahamu, mpaka anafaulu kupata mali za kutoka kwa wale wasioyafanyia utafiti maneno yake.

Mtu huyo, hufanana na yule mganga aliyepaka watu mkaa wakadhani kwamba, amewapaka dawa nyeusi, mpaka wakampatia ng’ombe, kwa sababu naye hutumia ujanja wa kuwadanganya watu ili aweze kupata mali. Ndiyo maana anapomaliza kuzipata mali hizo, husema kwamba, “nimempaka nyeusi.”

Methali hiyo, hufundisha watu juu ya kufanya utafiti wa kuwawezesha kuwagundua wale wanaotaka kuwachuliwa mali zao, kwa njia za udanganyifu, ili waweze kuzilinda vizuri mali zao, maishani mwao.

Ayubu 13:9. “Je, ingekuwa vema Mungu akiwahoji ninyi? Je, mngeweza kumdanganya kama ambavyo mngeweza kuwadanganya wanadamu?”

Zaburi 78:36. “mioyo yao haikuwa thabiti kwake, wala hawakuwa waaminifu katika agano lake.”

Mithali 14:25. “Shahidi wa kweli huokoa maisha, bali shahidi wa uongo ni mdanganyifu.”

Luka 8:42ª-44. “kwa kuwa binti yake wa pekee, mwenye umri wa miaka kumi na miwili, alikuwa anakufa. Yesu alipokuwa akienda, umati wa watu ukamsonga sana. Katika umati huo alikuwepo mwanamke mmoja aliyekuwa anatokwa damu kwa muda wa miaka kumi na miwili, tena alikuwa amegharimia yote aliyokuwa nayo kwa ajili ya matibabu wala hakuna ye yote aliyeweza kumponya. Huyo mwanamke akaja kwa nyuma na kugusa upindo wa vazi la Yesu, mara kutokwa damu kwake kukakoma.”

Mathayo 24:4-5. “Yesu akawajibu, “Angalieni, mtu asiwadanganye. Kwa maana wengi watakuja kwa jina langu wakidai, ‘Mimi ndiye Kristo, nao watawadanganya wengi.”