myth

602. KALAGU – KIZE MABEHI GITONGEKAGA: – NG’HINGI.

Imbuki ya kalagu yiniyo, yilolile bhusimbilwa bho ng’hingi.  Ing’hingi jinijo, jili miti iyo igatemagwa na gubhutwa chiza. Ijoyi jigasimbilagwa bho guhelelwa na gatunganyiwa, jawiza guti bhanhu bhitongekaga, kugiki jidule ugiulanghana chiza inumba. Hunagwene abhanhu bhagiganilaga giki, ‘mabehi gitongekaga:- ng’hingi.’

Ikalagu yiniyo, igalenganijiyagwa kubhanhu abho bhali na ng’wigwano goguyilang’hana chiza ikaya yao. Abhanhu bhenabho, bhagikalaga bhuhoya kihamo, ijinaguyibheja bho guilanghana chiza ikaya yao yiniyo. Ubhutogwa bhobho, bhugabhinhaga nguzu ja gutumama milimo yabho bho gwiyambilija chiza bhuli makanza.

Abhanhu bhenabho, bhayilanghanile ikaya yabho guti ni ng’hingi umo jiyilang’hanhilile inumba, kunguno nabho bhali na ng’wigwano go gutumama milimo yabho bho gwiyambilija kihamo. Hunagwene abhanhu bhenabho bhagiganilaga giki, ‘mabehi gitongekaga:- ng’hingi.’

Ikalagu yiniyo, yalanga bhanhu higulya ya gubhiza na ng’wigwano go gwikala na witogwi bho gwiyambilija kihamo ijinaguitumama imilimo yabho, umukikalile kabho, kugiki bhadule kujilang’hana chiza ikaya jabho, umuwikaji bhobho.

Matendo 2:4.

Matendo 4:32-37.

Wagalatia 6:2.

KISWAHILI:  KITENDAWILI – TEGA.

JAMAA WAMETANGULIZANA:– NGUZO.

Chanzo cha kitendawili hicho, chaangalia usimikwaji wa nguzo. Nguzo hizo, ni miti ile ambayo hukatwa na kutengenezwa vizuri. Zenyewe huwa zinachimbiwa kwa kufuata msitari na kushikamanishwa kwa kufungwa pamoja, zikawa kama jamaa waliotangulizana, ili ziweze kusaidiana katika kuilinda vizuri nyumba hiyo. Ndiyo maana watu huhadithiana kwamba, ‘jamaa wametangulizana:- nguzo.’

Kitendawili hicho, hulinganishwa kwa watu wale ambao wana uelewano wa kuilinda vizuri familia yao. Watu hao, huishi kwa ushirikiano wa kupanga mipango ya kuwawezesha kuindeleza kwa kuilinda vizuri familia yao hiyo. Upendo wao, huwapatia nguvu za kuyatekeleza majukumu yao, kwa kusaidiana pamoja katika uelewano wao.

Watu hao, huilinda familia yao, kama zile nguzo zinavyoilinda nyumba hiyo, kwa sababu nao wana ushirikiano wa kusaidiana kwa kuyatekeleza majukumu yao, kwa pamoja. Ndiyo maana watu hao huhadithiana kwamba, ‘jamaa wametangulizana:- nguzo.’

Kitendawili hicho, hufundisha watu juu ya kuwa na uelewano wa kuishi maisha yenye upendo wa kusaidiana pamoja katika kuyatekeleza majukumu yao, ili waweze kuzilinda vizuri familia zao, maishani mwao.

Matendo 2:4.

Matendo 4:32-37.

Wagalatia 6:2.

600. KALAGU – KIZE. KALI NA NOMO ALIYO KAGALUMAGA BHO NKILA:– KAKOMI.

Imbuki ya kalagu yiniyo, ililola kashinu ako kagitanagwa kakomi. Akoyi kali nago unomo, aliyo kagatumamilaga uguluma bho nkila. Huguhaya giki. kali najitumamilo jimo duhu. Hunagwene abhanhu bhagiganilaga giki, ‘kali na nomo aliyo kagalumaga bho nkila:- Kakomi.’

Ikalagu yiniyo, igalenganijiyagwa kuli munhu uyo agadililaga nimo gumo bho gugutumama mpaga ogumala chiza, umukikalile kakwe. Umunhu ng’wunuyo, alemile ugudima mihayo mingi umulikanza limo, kunguno ajidebhile isolobho ja gutumama nimo gumo ukwikanza limo. Isolobho jinijo, jilikihamo na gugumala wangu unimo gokwe uyo ogwandyaga gunuyo.

Uweyi akikolaga ni mhumi iyo igalumilaga kunkila duhu, kunguno nuwei, agatumama nimo gumo mpaga ogumala chiza, umuwikaji bhokwe. Umunhu ng’wunuyo, agabhalanjaga na bhiye ugwikomeja gutumama nimo gumo mpaga bhagumale chiza. Hunagwene umunhu ng’wunuyo agabhaganilaga giki, ‘kali na nomo aliyo kagalumaga bho nkila:- Kakomi.’

Ikalagu yiniyo, yalanga bhanhu higulya ya gudima nzila imo iyagubhiza na nhungwa jawiza duhu, kugiki bhadule gwikala kihamo nu Nsumbi wigulu na si. Yigelelilwe  abhanhu bhenabho, bhadilile nzila ya gunkub’ija Yesu Kristo uyo ali Nzila ya gubhashisha Ng’wigulu.

Yohana 15:1-17.

Wafilipi 3:7-11.

Ufunuo 3:14.

KISWAHILI: KITENDAWILI – TEGA.

ANA MDOMO LAKINI HUNG’ATA KWA KUTUMIA MKIA: – NGE.

Chanzo cha kitendawili hicho, chaangalia mdudu anayeitwa Nge. Mdudu huyo, ana mdomo lakini hutumia kung’atia mkia tu. Ndiyo kusema kwamba, yeye anakifaa kimoja tu cha kufanyia kazi. Ndiyo maana  watu huhadithiana kwamba, ‘ana mdomo lakini hung’ata kwa kutumia mkia:- Nge.’

Kitendawili hicho, hulinganishwa kwa mtu yule ambaye huitekeleza kazi moja hadi kuimaliza vizuri bila kuanza nyingile, katika maisha yake. Mtu huyo, hataki kushika kazi nyingi kwa muda mmoja, kwa sababu anazielewa faida za kutekeleza kazi moja kwa muda mumoja. Faida hizo, ni pamoja na kumwezesha kuimaliza kwa haraka kazi hiyo aliyoianza.

Yeye hufanana na Nge ang’ataye kwa kutumia mkia tu, kwa sababu naye hutekeleza kazi moja hadi kuimaliza vizuri, maishani mwake. Mtu huyo, huwafundisha pia wenzake namna ya kujibidisha kufanya kazi moja tu hadi waweze kuimala kwa haraka. Ndiyo maana watu huhadithiana kwamba, ‘ana mdomo lakini hung’ata kwa kutumia mkia:- Nge.’

Kitendawili hicho, hufundisha watu juu ya kushika njia moja tu iliyo njema, ili waweze kuishi pamoja na Muumba wa Mbingu na Nchi. Yafaa watu hao, waifuatilie njia ya kumfuata Yesu Kristo, ambaye ni Njia ya kuwafikisha Mbunguni.

Yohana 15:1-17.

Wafilipi 3:7-11.

Ufunuo 3:14.

599. KALAGU – KIZE. GIMBULAGA NZWI GO HAJIGANGA NU NDINHO UGUB’INZE UGWENHE: – NYANDA UYOADINATOLA.

Imbuki ya kalagu yiniyo, yilolile nyanda uyo adinatola. Unyanda ng’wunuyo, agabhizaga na bhibhegeleja bhutale ubho bhudulile, gugumala chiza unimo go nhola yakwe.

Ubhibhegeleja bhunubho, bhuli kihamo na gudebha umo alikalile nu nke ijinaguibheja chiza ikaya yakwe. Hunagwene abhanhu bhagiganilaga giki, ‘gimbulaga nzwi go hajiganga nu ndinho ugubhinze ugwenhe.’

Ikalagu yiniyo, igalenganijiyagwa kuli munhu uyo agibhegelejaga chiza haho atali ugwandya ugugutumama unimo gokwe. Umunhu ng’wunuyo, agitaga bhukengeji ubhogudula guidebha pye iyo idakililwe ibhize ilihoyi aha nimo gunuyo. Uweyi agabhizaga na matwajo mingi umubhutumami bhokwe, kunguno ya gwita wibhegeleja bhunubho, umukikalile kakwe.

Umunhu ng’wunuyo, ali na wizang’holo bho bhubhalanja na abhiye ahigulya ya gudebha gwita bhukengeji bho milimo yabho, haho bhatali uguyandya uguitumama.

Uweyi agabhalanjaga abhanhu gubhitila mukikalile kakwe kenako, ako kikolile nu nyanda uyo atali ugutola. Hunagwene agabhawilaga abhanhu giki, ‘gimbulaga nzwi go hajiganga nu ndinho ugubhinze ugwenhe.’

Ikalagu yiniyo, yalanga bhanhu higulya ya gujikuminga pye ijitumamilo ja milimo yabho, haho bhatali uguyandya uguitumama imilimo yiniyo, kugiki, bhadule gupandika matwazo mingi, umuwikaji bhobho.

 Mathayo 7:24.

Luka 6:46-49.

KISWAHILI: CHIMBUA MZIZI WA MWAMBANI NA MWIKO UUVUNJE UULETE.

Chanzo cha kitendawili hicho, chaangalia mvulana ambaye hajaoa. Mvulana huyo, hufanya maangalizi ya kutosha kumwezesha kuimaliza vizuri kazi ya arusi yake. Maandalizi hayo pia, ni ya kumwezesha kuelewa namna atavyoiendesha familia yake. Ndiyo maana watu huhadithiana kwamba, ‘chimbua mzizi wa mwambani na mwiko uuvunje uulete.’

Kitendawili hicho, hulinganishwa kwa mtu yule anayefanya maandalizi mazuri kabla ya kuanza kufanya kazi yake. Mtu huyo, hufanya utafiti wa kumwezesha kuvielewa vifaa vyote vinavyotakiwa kuwepo kwenye kazi yake hiyo. Yeye hupata mafanikio mengi katika kazi zake, kwa sababu ya kufanya maandalizi hayo, katika maisha yake.

Mtu huyo, ana ukarimu wa kuwafundisha pia wenzake juu ya kuelewa namna ya kufanya utafiti unaotakiwa kabla ya kuanza kuzifanya kazi zao. Yeye huwafundisha watu kupitia mfano wa maisha yake, ambayo hufanana na ya mvulana yule ambaye hajaoa. Ndio maana watu huhadithiana kwamba, ‘chimbua mzizi wa mwambani na mwiko uuvunje uulete.’

Kitendawili hicho, hufundisha watu juu ya kufanya maandalizi ya kuvikusanya vifaa vyote vinavyotakiwa kwenye kazi wanayotaka kuitekeleza, ili waweze kupata mafanikio mengi, maishani mwao.

Mathayo 7:24.

Luka 6:46-49.

598. OLANGAMILWA NA MHULUGAGA IGULILAGA.

Imbuki ya kahayile kenako, yilolile bhulangamiji bho mhulugaga. Imhulugaga yiniyo, jili jisumbwa ijo jilija lubhango. Ijoyi nulu jigiza hakaya ya ng’wa munhu, aguhaya giki jenhaga lugango, kunguno jilijisumbwa ja lubhango.

Gashinaga nulu, ugulangamilwa na mhulugaga iyo igulilaga, igolechaga gwinja makoye na gwenha lubhango. Hunagwene abhanhu bhagayombaga giki, ‘olangamilwa na mhulugaga igulilaga.’

Akahayile kenako, kagalenganijiyagwa kuli munhu uyo agikalaga na bhanhu bho gubhalombela mbango. Umunhu ng’wunuyo, alini sungu lya gubhambilija abhiye abho bhali na makoye, umuwikaji bhobho, kugiki bhadule ugwinga umumakoye genayo. Uweyi alima bhutogwa bhutale ukubhanhu bhakwe, ubho bhugang’winhaga nguvu ja gubhayelela abho bhali mumayange guti genayo.

Umunhu ng’wunuyo, agadulaga ugubhalunguja abhapina, kunguno ya kikalile kakwe ako kagabhalanjaga abhiye inzila ja gwikala bhitogilwe chiza, na bhichobho.

Uweyi agachalaga lubhango ukubhanhu bhakwe guti ni mhulugaga yiniyo, iyo ndimu ya lubhango ukubhanhu. Hunagwene abhanhu bhagayombaga giki, ‘olangamilwa na mhulugaga igulilaga.’

Akahayile kenako, kalanga bhanhu higulya ya gwilombela mbango ja gupandika matwajo mingi, umuwikaji bhobho, kugiki bhadule gwikala bho mholele na bhichabho, umukikalile kabho.

Zaburi 3:8.

Tito 2:13.

Mathayo 19:16-30.

Waebrania 6:7.

Waefeso 1:3.

UMEANGALIWA NA KAKAUIONA AKILIA.

Chanzo cha msemo huo, chaangalia uangaliaji wa kaka kuona. Kakakuona huyo, ni kiumbe cha baraka. Chenyewe, hata kikija nyumbani kwa mtu, atasema kwamba, kimeleta baraka kwake, kwa sababu hicho ni kumbe cha baraka.

Kumbe basi, kuangaliwa na kakakuona anayelia, huonesha hali ya kuondoa matatizo na kuleta baraka. Ndiyo maana watu husema kwamba, ‘umeangaliwa na kakakuona akilila.’

Msemo huo, hulinganishwa kwa mtu yule ambaye huishi kwa kuwatakia baraka watu wake. Mtu huyo, ana huruma ya kuwasaidia wale walioko kwenye matatizo, maishani mwao, ili waweze kutoka katika matatizo hayo. Yeye ana upendo mkubwa kwa watu wake, unaompatia nguvu za kuwatembelea wale walioko kwenye matatizo mbalimbali.

Mtu huyo, huweza kuwafariji watu mbalimbali, wakiwemo yatima kwa sababu ya maisha yake, ambayo huwafundisha wenzake njia za kuishi kwa upendo na wenzao. Yeye hupeleka baraka kwa watu, kama kakakuona, ambaye ni mnyama wa baraka kwa watu. Ndiyo maana watu husema kwamba, ‘umeangaliwa na kakakuona akilila.’

Msemo huo, hufundisha watu juu ya kuombeana baraka za kupata mafanikio mengi maishani mwao, ili waweze kuishi kwa amani na wenzao, katika maisha yao.

Zaburi 3:8.

Tito 2:13.

Mathayo 19:16-30.

Waebrania 6:7.

Waefeso 1:3.

597. MAGANGA KUMPINDO.

Imbuki ya kahayile kenako, yingilile kubhutuji bho mhamba bho ng’wa Maganga. Umaganga uliatogilwe guhoyela mihayo ya habhutongi iyo yilikihamo na bhutuji bho sabho ijo jidulile gung’wambilija aha shigu ijahabhutongi. Hunagwene abhanhu bhagikomelejaga ugujitula isabho jinijo bho guyomba giki, ‘Maganga kumpindo.’

Akahayile kenako, kagalenganijiyagwa kuli munhu uyo alina jikolo ijo ajisanije giki jidulile kung’wambilija aha shigu ijaha bhutongi. Umunhu ng’wunuyo, agamanaga usungilija hado hado, isabho ijo agajipandikaga umubhutumami bhokwe, mpaga nose agajikwijaga. Uweyi adebhile ugujichola isabho jinijo bho gutumama milimo yakwe chiza, na gujitumila chiza ijo agajipandikaga.

Umunhu ng’winuyo, agabhatongelaga abhanhu bhakwe inzija ja kujichola ijikolo jiniyo, ni jagutumamila chiza, kugiki nabho bhadule gupandika matwazo mingi, umuwikaji bhobho. Hunagwene uweyi agabhawilaga abhanhu giki, ‘Maganga kunuma.’

Ikahayile kenako, kalanga bhanhu higulya ya kudebha guchola jikolo bho guitumama chiza imilimo yabho, na gujilabhila chiza isabho ijo bhalijipandika, umuwikaji bhobho, kugiki bhadule gujibheja chiza ikaya jabho, umukikalile kabho.

Nyakati 2:11.

Mathayo 6:19-21.

Luka 12:31-33.

KISWAHILI: MAGANGA KWA NYUMA.

Chanzo cha msemo huo, chatokea kwenye uwekaji wa akiba wa Maganga. Maganga alikuwa na kawaida ya kuongelea maneno ya mbeleni ambayo ni pamoja na uwekaji wa akiba ya mali itakayoweza kuwasaidia katika siku za mbeleni. Ndiyo maana watu huhimizana kujiwekea akiba hiyo ya mali kwa kusema kwamba, ‘Maganga kwa nyumba.’

Msemo huo, hulinganishwa kwa mtu yule ambaye ana mali za kuweza kumsaidia katika siku za mbeleni. Mtu huyo, huwa anawekeleza kidogo kidogo, mali anazozipata katika kazi zake, mwishowe mali hizo huwa nyingi. Yeye anaelewa namna ya kuzitafuta mali hizo anazozipata, na namna ya kuzitumia.

Mtu huyo, huwaongoza watu kwa kuwafundisha njia za kuitafuta mali hiyo, na zile za kuitumia vizuri, ili waweze kupata mafanikio mengi, katika maisha yao. Ndiyo maana yeye huwaambia watu kwamba, ‘Maganga kwa nyumba.’

Masemo huo, hufundisha watu juu ya kuelewa namna ya kutafuta mali kwa kuyatekeleza vizuri majukumu yao, na kuzilinda  vizuri mali wanazozipata, ili waweze kuziendeleza vizuri familia zao, maishani mwao.

Nyakati 2:11.

Mathayo 6:19-21.

Luka 12:31-33.

595. KALAGU – KIZE. NINA NG’WANI GOYEGOYE NG’WANA NG’WANIB’ILINGWA: – TIGITI.

Imbuki ya kalagu yiniyo, yililola itina lya tigiti, na bhana bhalyo. Ilitina linilo, ligabhizaga na magole ayo gagalanda landaga kihamo na matina gangi ayo gagalandaga guti lyoyi.  Aliyo lulu, ululyubhyana abhana bhalyo bhagabhizaga bhibhilingu, bhatale, bhanonu na bhingi noyi. Hunagwene abhanhu bhagiganilaga giki, ‘nina ng’wani goyegoye ng’wana ng’wanib’ilingwa: – tigiti.’

Ikalagu yiniyo, igalenganijiyagwa kuli munhu uyo agabhakujaga bho gubhalela chiza abhana bhakwe. Umunhu ng’wunuyo, agabhalangaga nhungwa jawiza abhana bhakwe bhenabho, abho bhagakulaga bhamanile uguitumama chiza imilimo ya hakaya, nu gwikala chiza na bhanhu bha munzengo gobho.

Uweyi agikaloga ni litina lya tigiti linilo, kunguno nuweyi alina bhana abho agabhakujaga bho gubhinha ilange lya wiza. Abhana bhenabho bhagabhizaga bhawiza umukajile ka nhungwa jabho, guti ni tigiti umojiganonelaga, ukubhali bhajo. Hunagwene abhanhu bhagiganilaga giki, ‘nina ng’wani goyegoye ng’wana ng’wanib’ilingwa: – tigiti.’

Ikalagu yiniyo, yalanga bhabyaji higulya ya gubhakuja bho gubhalanja nhungwa jawiza abhanhu bhabho, umukikalile kabho, kugiki bhadule gutumama milimo yabho chiza, na gwikala bho mholele na bhichabho, umuwikaji bhobho.

Zaburi 127:3-5.

Zaburi 128:3.

Ayubu 5:25.

KISWAHILI: KITENDAWILI – TEGA.

MAMA YAKE KAMBAKAMBA WATOTO MVIRINGO – TIKITI MAJI.

Chanzo cha kitendawili hicho, chaangalia shina la tikiti maji na matunda yake. Shina hilo la tikiti maji huwa ni kamba kamba ambazo hutanda zikiwa pamoja na mshina mengine yanayotanda kwa kulanda landa. Lakini basi, shina hilo huzaa matunda ya mviringo, ambayo huwa makubwa, mengi na matamu sana. Ndiyo maana watu huhadithiana kwamba, ‘mama yake kambakamba watoto mviringo – tikiti maji.’

Kitendawili hicho, hulinganishwa kwa mtu yule ambaye huwakuza kwa kuwalea vizuri watoto wake. Mtu huyo, huwafundisha kushika tabia njema watoto wake hao, ambao hukua wakiwa wanafahamu kufanya kazi na kuishi vizuri na watu wa kijijini kwao.

Yeye hufanana na shina hilo la tikiti maji, kwa sababu naye ana watoto wambao huwakuza kwa kuwapatia malezi mema. Watoto hao, huishika na kuishi tabia hiyo njema, hali ambao huwawezesha kuwa wazuri, kama tikiti maji zilivyo tamu kwa walaji wake. Ndiyo maana watu huhadithiana kwamba, ‘mama yake kambakamba watoto mviringo – tikiti maji.’

Kitendawili hicho, hufundisha watu juu ya kuwakuza kwa kuwapatia malezi mema watoto wao, katika maisha yao, ili waweze kuyatimiza vizuri majukumu yao, na kuishi kwa amani na wenzao, maishani mwao.

Zaburi 127:3-5.

Zaburi 128:3.

Ayubu 5:25.

594. KALAGU – KIZE. JILUGUTA NGANYALE: – NG’HUNDYA.

Imbuki ya kalagu yiniyo, yingilile kubhulumi bho Ng’hundya kujisumva jilibhe. Ing’hundya jilisumva ijo igalumaga na gudamila ha mili go ntugo uyo gutali gusiminza. Yiyoyi igadamilaga aha ng’ombe, mbuli nulu ha Mbogo, aho yalumaga, kugiki imane yugabipa amininga gakwe uyo yanumaga ng’wunuyo. Agumanusiminza iliho duhu, mpaga wigele oguyinja hoyi. Hunagwene abhanhu bhagiganilaga giki,  ‘jiluguta nganyale:- Ng’hundya.’

Ikalagu yiniyo, igalenganijiyagwa kuli munhu, uyo agigashaga ha ng’wa nsabhi. Umunhu ng’wunuyo, agikolaga ni ng’hundya yiniyo, kunguno nuweyi agamanaga ulya duhu ijiliwa ijahali nsabhi ng’wunuyo, guti ni ng’hundya yiniyo, iyo igamanaga yugabipa amaninga gakwe uyo yanumaga.

Uweyi agikalaga bho bhuyegi aha linsabhi ng’wunuyo, kunguno agamanaga ulya duhu ijiliwa ijo ojichola unsabhi okwe. Abhanhu abho bhagamonaga bhagikalaga bhedebhile igiki, uweyi wikajiwa hoyi jiliwa duhu, kunguno ulu jushila ijiliwa jinijo, adudula ugwikala ahakaya yiniyo. Hunagwene abhanhu bhagiganilaga giki, ‘jiluguta nganyale:- Ng’hundya.’

Ikalagu yiniyo, yalanga bhanhu higulya ya gubhakuja ab’ana bhabho bho gubhonhya mabhele chiza, na gwibhegeja ijinagutumama milimo yabho, abho bhakula, kugiki bhaleke ugwisanya nguzu ja bhangi, umuwikaji bhobho.

Isaya 49:15.

Isaya 60:16.

Mithali 10:15.

Mithali 22:7.

2Wathesalonikew 3:10.

Waroma 12:11-12.

Waroma 12:11-12.

Mathayo 24:13.

KISWAHILI: KTENDAWILI TEGA.

KIMUNG’ATACHO HUMNYONYA HUKU AKITEMBEA KWA MADAWA:- KUPE.

Chanzo cha kitendawili hicho, chatokea kwenye ung’ataji wa kupe kwa mnyama. Kupe huyo, hung’ata ng’ombe, mbuzi, kondoo hata nyati, akiwa anatembea. Yeye hung’ang’ania pale ulipouma, huku akifyonza damu ya mnyama huyo wakati wote. Ndiyo maana watu huhadithiana kwamba, ‘kimung’atacho humnyonya huku akitembea kwa madaha:- kupe.’

Kitendawili hicho, hulinganishwa kwa mtu yule ambaye, huishi kwa mtu aliye tajiri. Mtu huyo, hufanana na kupe kwa sababu naye huendelea kula tu, kwenye familia ya tajiri huyo, kama kupe anyonyavyo damu kwa mnyama aliyemng’ata.

Yeye huishi kwa furaha tu kwa tajiri huyo, kwa sababu ya kupata sehemu ya kula chakula, ambacho tajiri huyo alikitafuta. Watu wale wanaomuelewa mtu huyo, humwambia kwamba yeye yuko pale kwa sababu ya chakula tu, kikiisha hawezi kuendelea kukaa pale. Ndiyo maana wao huhadithiana kwamba, ‘kimung’atacho humnyonya huku akitembea kwa madaha:- kupe.

Kitendawili hicho, hufundisha watu juu ya kuwakuza watoto wao kwa kuwanyonyesha, na kujitegemea kwa kufanya kazi zao, kwa wale walio na uwezo huo, ili waache kutegemea nguvu za wengine, maishani mwao.

Isaya 49:15.

Isaya 60:16.

Mithali 10:15.

Mithali 22:7.

2Wathesalonikew 3:10.

Waroma 12:11-12.

Waroma 12:11-12.

Mathayo 24:13.