sayings

847. KABULA GUDEMA.

Akahayile kenako, kalolile bhulumbazu bho malunde ga mbula. Imbula ulu yuhaya gutula igabhejaga malunde ayo gagalumbelaga na yandya ugutula. Ubhulumbazu bho malunde genayo hubho bhugitanagwa “kabula gudema.” Hunagwene abhanhu ulu bhubhona malunde galumbalaga bhagamanaga giki imbula yahaya gutula bhaja kaya kunguno ya “kabula gudema.”

Akahayile kenako, kagalenganijiyagwa kuli munhu uyo agabhonaga mbeng’ho ja jidiku wandya gulima migunda yakwe, umukikalile kakwe. Umunhu ng’wunuyo, agikalaga alidebhile ilikanza lya gwandya ugulima, kunguno ya gujibhona imbeng’ho jinijo ija gwandya go likanza lya mbula. Uweyi agalimaga migunda mitale iyo igampandikilaga majiliwa mingi, ayo gagadulaga uguyilisha chiza ikaya yakwe, umuwikaji bhokwe.

Umunhu ng’wunuyo, agabhalangaga abhanhu bhakwe ahigulya ya gulidebha ilikanza lya mbula na gulima migunda mitale iyo idulile gubhapandikila majiliwa mingi umukaya jabho. Hunagwene agabhawilaga abhanhu bhenabho giki, bhandye gulima ahikanza lya “kabula gudema.”

Akahayile kenako, kalanga bhanhu higulya ya gulidebha ilikanza lya guitumama imilimo yabho na gulitumila chiza, umukikalile kabho, kugiki bhadule gupandika matwajo mingi, umuwikaji bhobho.

Kutoka 24:15-18.

Luka 12:54-55.

Mhubiri 11:3a.

KISWAHILI: MVUA KUTANDA.

Msemo huo, huangalia giza la mawingu ya mvua. Mvua ikitaka kunyesha huwa inatengeneza mawingu ambayo huleta giza fulani ndipo inaanza kunyesha.  Giza hilo la mawingu ndilo linaloitwa “mvua kutanda.”

Msemo huo, hulinganishwa kwa mtu yule mbaye huona dalili za kuanza kwa masika, na kuanza kulima mashamba yake, katika maisha yake. Mtu huyo, huwa anazielewa vizuri dalili za kuanza kwa kipindi hicho cha kulima, kwa sababu ya uchaga kazi wake. Yeye huwa analima mashamba makuwa ambayo humpatia mazao mengi ya kutoka kuilisha vizuri familia yake, katika maisha yake.

Mtu huyo, huwa anawafundisha pia watu wake namna ya kuyaelewa vizuri majira hayo ya mvua na kuanza kulima mashamba makubwa, ili waweze kupata mazao mengi kwenye familia zao. Ndiyo maana, huwa anawaambia waanze kulima wakati wa “mvua kutanda.”

Msemo huo, hufundisha watu juu ya kuyaelewa vizuri majira ya kuanza kuyatekeleza majukumu yao na kuutumia vizuri muda huo, katika maisha yao, ili waweze kupata mafanikio mengi, maishani mwao.

Kutoka 24:15-18.

Luka 12:54-55.

Mhubiri 11:3a.

umbrella-

rain-1

woman--1

846. GUBHINZA LUGIKO.

Akahayikle Kenako, kalolile bhubhinzi bho lugiko lo bhanhu bhalebhe. Ulugiko lunulo, lililibhilinga lya bhanhu abho bhali na bhulingisilo bho guhoyela mihayo yabho. Abhanhu bhenabho ulu bhumala uguyihoyela imihayo yabho yiniyo, bhagabhizaga ni kanza lya gubhinza lugiko. Hunagwene bhagalitanaga likanza lya “gubhinza lugiko.”

Akahayile kenako, kagalenganijiyagwa kubhanhu abho bhali na g’wigwano go guhoyela mihayo yabho na guyimala bhali halumo, umukikalile kabho. Abhanhu bhenabho, bhagiyigwilijaga chiza imihayo iyo igigelaga umukaya jabho kunguno ya bhutogwa bhobho ubho bhugabhambilijaga uguyimama bho ng’wigwano gutale imihayo yabho yiniyo. Abhoyi bhagatumamaga milimo yabho bho gwiyambilija halumo, umuwikaji bhobho.

Abhanhu bhenabho, bhagikolaga na bhabhinzi bha lugiko, kunguno nabho bhagibhilingaga bhayimala chiza imihayo yabho, umukikalile kabho. Hunagwene ulu bhayihoyela imihayo yabho bhagabhizaga ni kanza lya “gubhinza lugiko.”

Akahayile kenako, kalanga bhanhu higulya ya gubhiza na ng’wigwano go gwibhilinga na guyimala halumo imihayo yabho, umukikalile kabho, kugiki bhadule gwikala bho mholele na bhichabho, umuwikaji bhobho.

Marko 6:45-46.

KISWAHILI: KUVUNJA BARAZA.

Msemo huo huangalia uvunjaji wa baraza walio nao watu fulani. Baraza hilo, ni mkusanyiko wa watu wenye malengo ya kuongelea masuala yao. Watu hao wakizimaliza kuziongelea hoja hizo huwa wana muda wa kuvunja baraza. Ndiyo maana huwa wanaamua “kuvunja baraza.”

Mesemo huo, hulinganishwa kwa watu wale walio na uelewano wa kuyaongelea masuala yao wakiwa pamoja, katika maisha yao. Watu hao, huwa wanajulishana vizuri masuala yaliyotokea kwenye familia zao, kwa sababu ya upendo wao unaowasaidia kuyaweka vizuri kwa ushirikiano huo wa pamoja.Wao huyatekeleza majukumu yao kwa ushirikiano huo, maishani mwao.

Watu hao, hufanana na wale wavunjaji wa Baraka, kwa sababu nao huwa wanakusanyika pamoja wanapotaka kuyaongelea masuala yao, katika maisha yao. Ndiyo maana wakimaliza kuyaongelea masuala hao huwa wana kuwa na muda wa “kuvunja baraza.”

Msemo huo, hufundisha watu juu ya kuwa na ushirikiano wa kukusanyika kwa ajili ya kuyaongelea hadi kuyamaliza masuala yao hayo wakiwa pamoja, katika maisha yao, ili waweze kuishi kwa amani na wenzao, maishani mwao.

Marko 6:45-46.

botswana--

people---

people2

845. BHUSHU GWA BHUSHU.

Akahayile kenako, kingila kuli munhu uyo agibhona na ng’wiye bho gushiga haho kaya yakwe. Umunhu ng’wunuyo, agasumba lugendo lo guja gujibhona nang’hwe haho hakaya yakwe mpaga bhugikala kihamo bhaliilolela. Hunagwene agabhawilaga abhanhu giki bhagalumane, “bhushu gwa bhushu.”

Akahayile kenako, kagalenganijiyagwa kuli munhu uyo agayishishaga chiza imihayo iyo otumagwa na bhiye, umukikalile kakwe. Umunhu ng’wunuyo, agikalaga azunije ugutung’wa na bhiye kunguno ya bhutungilija bhokwe bhunubho ubho bhugang’wambilijaga uguishisha chiza imihayo iyo agatumagwa na bhiye, umuwikaji bhokwe. Uweyi agabhagunagaga bhanhu bhingi abho agikalaga nabho, umu bhutumami bho milimo yakwe.

Umunhu ng’wunuyo, agikolaga nuyo agibhona nu ng’wiye bho gushiga haho kaya yakwe, kunguno nuweyi agayishishaga chiza imihayo iyo agatumagwa na bhiye , umukikalile kakwe. Uweyi agabhakomelejaga abhiye bhayishishe chiza imihayo iyo bhagatumagwa na bhichabho, umukikalile kabho. Hunagwene agabhawilaga abhiye bhenabho giki bhagalumane “bhushu gwa bhushu.”

Akahayile kenako, kalanga bhanhu higulya ya gubhiza na bhutengeke bho guishisha chiza imihayo iyo bhagatumagwa na bhichabho, umu bhutumamami bho milimo yabho, kugiki bhadule gwikala bho mholele na gupandika majikolo mingi, umuwikaji bhobho.

Marko 6:6-10.

Mathayo 28:16-20.

KISWAHILI: USO KWA USO.

Msemo huo, ulianzia kwa mtu yule ambaye alikutana na mwenzake kwa kufika nyumbani kwake. Mtu huyo, alifunga safari ya kwenda kumuona mwenzake kwenye familia yake mpaka akafaulu kumfikia na kuishi pamoja naye kwenye familia hiyo. Ndiyo maana huwaambia watu wanaotumwa na wenzao kwamba wakakutane “uso kwa uso.”

Msemo huo, hulinganishwa kwa mtu yule ambaye huufikisha vizuri ujumbe aliotumwa na wenzake, katika maisha yake. Mtu huyo, huwa anakubali kutumwa na wenzake hao, kwa sababu ya uaminifu wake huo unaomsaidia kuyakamilisha vizuri majukumu aliyopewa na wenzake, maishani mwao. Yeye huwa anawasaidia wenzake kuwa waaminifu kwa kuishi nao, katika utekelezaji wa majukumu yao, maishani mwao. 

Mtu huyo, hufanana na yule aliyeonana na mwenzake, kwa kufika kwenye familia yake, kwa sababu naye huufikisha vizuri ujumbe wa maneno aliyotumwa na wenzake, katika maisha yake. Yeye huwa anawahimiza wenzake kuwa waaminifu wanapotumwa na wenzao kwa kuufikisha vizuri ujumbe huo kwa wahusika. Mdiyo maana huwa anawaambia watu hao kwamba wapelekapo ujumbe wakakutane “uso kwa uso.”

Msemo huo, hufundisha watu juu ya kuwa waaminifu kwa kuufikisha vizuri ujumbe waliopewa na wenzao, katika utekelezaji wa majukumu yao, ili waweze kuishi kwa amani na kupata mafanikio mengi, maishani mwao.

Marko 6:6-10.

Mathayo 28:16-20.

happy--

friends-

friends-1

844. TULO JA MABAMUKILE.

Akahayile kenako, kalolile bhubamuki bho tulo ja ng’wa munhu nhebhe. Umunhu ng’wunuyo, agagayiyagwa itulo kunguno ya gumana wiganika guti giki okelejaga ugumisha aje uko alipuna. Hunagwene abhanhu bhagayombaga giki ali na “tulo ja mabamukile.”

Akahayile kenako kagalenganijiyaga kuli munhu uyo agikalaga nzugulumatu umu bhutumami bho milimo yakwe, umukikalile kakwe. Umunhu ng’wunuyo, aganguhaya dilu ugujutumama imilimo yakwe yiniyo, kunguno ya gwikala alinzugulumatu pye amakanza. Uweyi agaponaga noyi ijiliwa jakwe ulu olima, kunguno ya bhukamu bhokwe ubho gwanguha guja kumilimo na gujuyitumama chiza, umuwikaji bhokwe.

Umunhu ng’wunuyo, agikolaga nuyo alina tulo jagubamuka ulu alina lugendo, kunguno nu weyi agikalaga nzugulumatu umu bhutumami bho milimo yakwe, umukikalile kakwe. Uweyi agabhalangaga abhanhu bhakwe inzila ja gwikala bhali nzugulumatu umu bhutumami bho milimo yabho, kugiki bhadule gupona jiliwa umu migunda yabho. Hunagwene agabhawilaga abhanhu giki bhikale na “tulo ja mabamukile.”

Akahayile kenako, kalanga bhanhu higulya ya gubhiza bhali nzugulumatu bho gwanguha uguja ukumilimo yabho na gujuitumama bho bhukamu bhutale, kugiki bhadule gupandika sabho ningi, umuwikaji bhobho.

1Petro 5:8-9.

KISWAHILI: USINGIZI WA MANG’ANG’AMU.

Msemo huo, huangalia usingizi wa kushituka na kuamka usiku alio nao mtu fulani. Mtu huyo, huwa ana usingizi kushituka hivyo kwa sababu ya kufikiri mara kwa mara kama kwamba amechelewa kuamka aende kule alikopanda kujilawa. Ndiyo maana watu husema kwamba ana “usingizi wa mang’ang’wamu.”

Msemo huo, hulinganishwa kwa mtu yule ambaye huishi akiwa na utayari wa kuyatekeleza vizuri majukumu yake, katika maisha yake. Mtu huyo, huwa anawahi sana kwenda kazini kwake kwa sababu ya utayari wake wa kufanya kazi vizuri, na kwa muda mrefu. Yeye huwa anapata mazao mengi sana katika mashamba aliyolima, kwa sababu ya bidii yake ya kuwahi kwenda kazini na kuyatekeleza vizuri majukumu yake, maishani mwake.

Mtu huyo, hufanana na yule aliyekuwa na usingizi wa kushutuka kwa kuamka usiku, katika maisha yake, kwa sababu naye, ana utayari wa kuyatelekeza vizuri majukumu yake, katika maisha yake. Yeye huwafundisha wenzake namna ya kuwa na utayari huo wa kufanya kazi, ili waweze kupata chakula kingi, katika utekelezaji wa majukumu yao. Ndiyo maana huwa anaambia watu kwamba, wawe na “usingizi wa mang’amung’amu.”

Msemo huo, hufundisha watu juu ya kuwa na utayari wa kuwahi kazini kwao, na kwenda kuyatelekeza kwa bidii kubwa majukumu yao, ili waweze kupata mali nyingi, maishani mwao.

1Petro 5:8-9.

woman---

african-women-walking-along-road-

baby-=

843. ONIFUMAGA UMU MISO.

Akahayile kenako, kalolile bhudumi bho gundebha munhu ubho gunhola bho miso. Umunhu ulu utung’wana na ng’wiye uyo adumanaga aliyo uweyi andebhile, agayombaga giki, “onifumaga umu miso.”

Akahayile kenako, kagalenganijiyagwa kuli munhu uyo adatumamaga imilimo iyo adayidulile, umukikalile kakwe. Umunhu ng’wunuyo, agabhalekelaga bhiye uguitumama imilimo iyo ikilanijije, ubhudula bhokwe, kunguno ya widohya bhokwe, umuwikaji bhokwe. Uweyi agapandika matwajo mingi umubhutumami bhokwe bhunubho, kunguno ya guidilila chiza imilimo iyo ayidulile, umuwikaji bhokwe.

Umunhu ng’wunuyo, agikolaga nuyo agaduma ugunmana ung’wuye umu miso gakwe, kunguno nuweyi adaitumamaga imilimo iyo adaimanile, umukikalile kakwe. Hunagwene agayombaga giki, “onifumaga umu miso.”

Akahayile kenako, kalanga bhanhu higulya ya gubhiza na widohya bho guyitumama imilimo iyo bhayidebhile na gubhalekela bhangi abho bhayidebhile, iyo bhadayimanile abhoyi, umukikalile kabho, kigiki bhadule gupandika sabho ningi ja gujibheja chiza ikaya jabho.

Marko 10: 17-21.

KISWAHILI: UMENITOKA MACHONI.

Msemo huo, huangalia ushindwaji wa kumfahamu mtu kwa kumwangalia kwa macho. Mtu akikutana na mwenzake ambaye hushindwa kumfahamu ambaye yeye anamfahamu, humwambia kwamba, “umenitoka machoni.”

Msemo huo, hulinganishwa kwa mtu yule ambaye hazitekeleza kazi zile ambazo hazifahamu, katika maisha yake. Mtu huyo, huwaachia wenzake wanaozifahamu zile kazi asizozifahamu ili wao wazifanye, katika maisha yake, kwa sababu ya unyenyekuvu wake. Yeye hupata mafanikio mengi katika utekelezaji wa majukumu yake, kwa sababu ya kuzitumia nguvu zake kwenye kazi anazozielewa vizuri, maishani mwake.

Mtu huyo, hufanana na yule aliyeshindwa kumfahamu kwa macho yake yule waliyekutana naye, kwa sababu naye huwa hayatekelezi majukumu yale ambayo hayafahamu, katika maisha yake. Ndiyo maana husema kwamba, “umenitoka machoni.”

Msemo huo, hufundisha watu juu ya kuwa na unyenyekevu wa kuyatekeleza majukumu yale ambayo wanayafahamu, na kuwaachia wenzao wanaoyahafahamu yale wasiyoyafahamu wao, katika maisha yao, ili waweze kupata mali nyingi za kutosha kuziendeleza vizuri familia zao.

Marko 10: 17-21.

eyes thinking

girl--