Riddles

1000. KALAGU – KIZE. AHO NALIHAMBILA UNTI NU NSAJI ONE ONILINDILAGA – NG’WENGEJI.

Ikalagu yiniyo, ihoyelile ng’wengeji go ng’wa munhu uyo gugalenganijiyagwa na nsaji. Ung’wengeji gunuyo, gugang’wigemejaga ung’winikili ogo umo alitila, kunguno guli mbeho iyo igabhejiagwa na mili gokwe, umunhu ng’wunuyo. Ugoyi gub’izile guti nsaji o ng’winikili mili, kunguno gudadulile ugwiganika bho bhugagaja. Hunagwene ung’winikili ogo agayombaga giki, “aho nalihambila unti nu nsaji one onilindilaga – ng’wengeji.”

Ikalagu yiniyo, igalenganijiyagwa kuli munhu uyo agatumamaga milimo yakwe bho gwigemeja bhanhu bhangi, umukikalile kakwe. Umunhu ng’wunuyo, adiganikaga bho gutumila bhugagaja umubhutumami bhokwe, nu mukikalile kakwe, kunguno ya gutumama milimo yakwe bho gung’wigemeja munhu ungi na gwikala bho gung’wigemeja ungi chiniko. Uweyi agadumaga uguyibheja chiza ikaya yakwe kunguno ya gwigemeja bhanhu bhangi bho nduhu ugwiganika nyagagaja, umuwikaji bhokwe.

Umunhu ng’wunuyo, agikolaga nu ng’wengeji uyo gugigemeja umo alitila ung’winikili ogo, kunguno nu weyi agigemeja bhanhu bhangi bho nduhu ugwiganika nyagagaja, umubhutumami nu mukikalile kakwe kenako. Hunagwene uyo agang’wigemejaga agayombaga giki, “aho nalihambila unti nu nsaji one onilindilaga – ng’wengeleji.”

Ikalagu yiniyo, yalanga bhanhu higulya ya gutumama milimo yabho bho gwiganika na bhugagaja bhobho, kugiki bhadule gupandika matwajo mingi, umuwikaji bhobho.

1Wakorintho 15:39-44.

KISWAHILI: KITENDAWILI – TEGA.

PALE NINAPOPANDIA MTI NA MWEHU WANGU AMENISUBIRI – KIVULI.

Kitendawili hicho, huongelea juu ya kivuli cha mtu kinachofananishwa na mwehu. Kivuli hicho, humuiga anachofanya mwenye nacho, kwa sababu ni kivuli cha mwili wake, mtu huyo. Chenyewe hulinganishwa na mwehu kwa sababu ya kutokuweza kufikiri kibunifu. Ndiyo maana mwenye kivuli hicho husema, “pale ninapopandia mti na mwehu wangu amenisubiri – Kivuli.”

Kitendawili hicho, hulinganishwa kwa mtu yule ambaye hufanya kazi zake kwa kuwaiga wengine bila kutumia ubunifu wake, katika maisha yake. Mtu huyo, huwa hafikiri kibunifu katika maisha yake na utendaji wake, kwa sababu ya kuwaiga watu wengine bila kuutumia ubunifu wake. Yeye hushindwa kuiendeleza vizuri familia yake, kwa sababu ya kuwaiga wengine hao katika kazi zake, na maisha yake, bila kufikiri kibunifu, maishani mwake.

Mtu huyo, hufanana na kivuli kinachomuiga mwenye nacho, kwa sababu naye hufanya kazi zake kwa kuwaiga wengine bila kufikiri kwa kutumia ubunifu wake, katika maisha yake. Ndiyo maana yule anayemuiga husema kwamba, “pale ninapopandia mti na mwehu wangu amenisubiri – Kivuli.”

Kitendawili hicho, hufundisha watu juu ya kufanya kazi zao kwa kufikiri kibunifu, ili waweze kupata mafanikio mengi, maishani mwao.

1Wakorintho 15:39-44.

 

997. KALAGU – KIZE. NINA NG’WEJI MUGATI YA JISEME – MAB’ELE.

Ikalagu yiniyo ihoyelile mab’ele. Amab’ele geneyo gali gape, nulu igab’iza giti gagigengelekaga duhu, umugati ya jiseme. Agoyi gali gape guti ng’weji uyo gugejaga ibhujiku. Hunagwene abhanhu bhagiganilaga giki, “nina ng’weji mugati ya jiseme – Mab’ele.”

Ikalagu yiniyo, igalenganijiyagwa kuli munhu uyo alina ng’holo yape, umukikalile kakwe. Umunhu ng’wunuyo, alina ng’holo yape guti mab’ele kunguno nayo ili mugati ya mili go ng’wa munhu ng’wunuyo. Uweyi agamanyikaga kulwa kayombele kakwe na mito gakwe ayo galigawiza genayo, nulu ib’ize giti, ing’holo yakwe igelaga duhu, umuwikaji bhokwe.

Ing’holo ya ng’wa munhu ng’wunuyo, igikolaga na mab’ele ayo gali mujiseme, kunguno nayo iliyape iyo igikalaga mugati ya mili go ng’wa munhu uyo agiyolechaga bho gwikala chiza na bhanhu bhakwe. Uweyi agabhalangaga abhanhu bhake higulya ya kubhiza na ng’holo jape kugiki bhadule gwikala chiza na bhanhu bhabho, bho kikalile kakwe kenako. Hunagwene agabhawilaga abhanhu bhakwe bhenabho giki, “nina ng’weji mugati ya jiseme – Mab’ele.”

Ikalagu yiniyo yalanga bhanhu higulya ya gubhiza na ng’holo yape bho gwiyambilija gugamama wangu amakoye gabho na gutumama milimo yabho chiza, kugiki bhadule gwikala chiza na gupandika matwajo mingi, umuwikaji bhobho.

Mathayo 25:34-35.

Wagalatia 6:10.

Yakobo 5:19-20.

 

KISWAHILI: KITENDAWILI – TEGA.

NINA MWEZI NDANI YA BAKULI – MAZIWA.

Kitendawili hicho, huongelea juu ya maziwa. Maziwa hayo ni meupe hata kama yakiwa gizani huonekana wazi ndani ya chombo yalimotiwa. Yenyewe ni meupe kama mwezi uangazao usiku. Ndiyo maana watu huhadithiana kwamba, “nina mwezi ndani ya bakuli – maziwa.”

Kitendawili hicho, hulinganishwa kwa mtu yule ambaye ana moyo mweupe kama mazima, katika maisha yake. Mtu huyo, ana moyo mweupe ndani ya mwili wake, kama maziwa yaliyotiwa ndani ya bakuli, ambao huonekana kwa sababu ya wenyewe kumwezesha mtu huyo kutenda mema kwa wenzake. Yeye hujulikana kwa njia kutenda matendo yake mema yaangazao gizani, kwa sababu huwa yanatoka kwenye moyo wake huo mweupe, maishani mwake.

Moyo wa mtu huyo, hufanana na yale maziwa yaliyomo kwenye bakuli, kwa sababu nao ni mweupe uliyomo ndani ya mwili wa mtu ambao hujionesha kwenye maisha mema ya mtu huyo aishiye vizuri na wenzake. Yeye huwafundisha watu wake juu ya kuwa na moyo huo mweupe, ili waweze kuishi na watu vizuri, kwa njia ya maisha yake. Ndiyo maana huwaambia watu wake hao kwamba, “nina mwezi ndani ya bakuli – maziwa.”

Kitendawili hicho, hufundisha watu juu ya kuwa na moyo mweupe kwa kusaidiana katika kuyatatua matatio yao, na kufanya kazi zao vizuri, ili waweze kuishi vizuri na kupata mafanikio mengi, maishani mwao.

Mathayo 25:34-35.

Wagalatia 6:10.

Yakobo 5:19-20.

 

 

 

976. KALAGU – KIZE. UBHABHA ONINHA SHU IBHILI LUMO NAGALUTUMILAGA ULUNGI NADALUTUMAMILAGA – B’UPANGA NA LUFU.

Ikalagu yiniyo, ihoyelile shu ib’ili. Ulushu ulo gwandya ulo nagalutumamilaga hu b’upanga, kunguno abhanhu dugikalaga mhola kulwa b’udula b’o Nsumbi wise. Uluhuu ulo kab’ili hu Lufu, kunguno aise bhanhu dugachaga. Hunagwene abhanhu bhagayombaga giki, “ubhabha oninha shu ib’ili lumo nagalutumilaga ulungi nadalutumilaga – b’upanga na Lufu.”

Ikalagu yiniyo, igalenganijiyagwa kuli munhu uyo agabhutumilaga chiza, ubhupanga bhokwe, umukikalile kakwe. Umunhu ng’wunuyo, agatumama milimo yakwe iya gung’wenhela jiliwa bho gumsendamila Mungu, kunguno ahayile apandike nguzu ja gugudamya umili gokwe. Uweyi apandikaga sabho ja gubhulanhanile chiza ubhupanga bhokwe nubho bhiye, kunguno ya bhutumami wiza bho milimo yakwe yiniyo, umukikalile kakwe.

Umunhu ng’wunuyo, agikolaga nu lushu lo b’upanga ulo lugatumamilagwa kunguno nang’hwe agabhutumilaga chiza ubhupanga bhokwe bho gunsendamila Mulungu umu bhutumami bho milimo yakwe yiniyo, umukikalile kakwe. Hunagwene agayombaga giki, “ubhabha oninha shu ib’ili lumo nagalutumilaga ulungi nadalutumilaga – B’upanga na Lufu.”

Ikalagu yiniyo, yalanga bhanhu higulya ya gubhutumila chiza ubhupanga bhobho bho gwikala chiza na bhichabho, na gwikomeja gutumama milimo yabho, kugiki bhadule gwikala bho mholele mpaga ha lushigu lo gucha gobho.

Ufunuo 14:13.

KISWAHILI: KITENDAWILI – TEGA.

BABA AMENIPA VISU VIWILI KIMOJA NINAKITUMIA KINGINE SIKITUMII – UHAI NA KIFO.

Kitendawili hicho, huongelea juu ya visu viwili ambavyo ni uhai na kifo. Kisu cha kwanza ni uhai kwa sababu huwa dunabaki salama kwa uwezo wake Muumba wetu.

Kisu cha pili ni kifo ambacho hatukitumii kwa sababu wanadamu wote hufa mahali popote ukifika muda wake. Hivyo hatukitumii kifo hicho. Ndiyo maana watu husema kwamba, “baba amenipa visu viwili kimoja ninakitumia kingine sikitumii – uhai na kifo.”

Kitendawili hicho, hulinganishwa kwa mtu yule ambaye huutumia uhai wake vizuri, katika maisha yake. Mtu huyo, hujibidisha kufanya kazi kwa kumtegemea Mungu awezaye kumlinda kwa sababu ya kutaka kupata chakula cha kumpatia nguvu za kuendelea kuwa hai. Yeye hupata mafanikio ya kuwa na mali nyingi kwa sababu ya bidii yake hiyo ya kuyatekeleza majukumu yakwe, kwa kumtegemea Mungu, maishani mwake. Mali hiyo, humuwezesha kuulinda uhai wake na wa wenzake.

Mtu huyo, hufanana na kile kisu cha uhai kitumiwacho, kwa sababu naye huulinda uhai wake kwa kuyatekeleza majukumu yake katika imani ya kumtegemea Mungu, maishani mwake. Ndiyo maana huwaambia watu kwamba, “baba amenipa visu viwili kimoja ninakitumia kingine sikitumii – uhai na kifo.”

Kitendawili hicho, hufundisha watu juu ya kuutumia uhai wao kwa kuyatekeleza majukumu yao, katika imani ya kumtegemea Mungu, ili waweze kuishi kwa amani na wenzao, hadi kufa kwao.

Ufunuo 14:13.

knives-

african-family

war-

 

 

.

975. KALAGU – KIZE. UMAYU ALINA BHANA MAKUMI ATANDATU – SA.

Ikalagu yiniyo ilolile Sa. Isa yiniyo, igabhalaga dagika makumi atandatu huna likoma ilikanza ilya Sa imo, kunguno iSa ili na dakika makumi atandatu. Hunagwene abhanhu bhagayombaga giki, “umayu alina bhana makumi atandatu – Sa.”

Ikalagu yiniyo igalenganijiyagwa kuli munhu uyo agalitumilaga chiza ilikanza lyakwe, umukikalile kakwe. Umunhu ng’wunuyo, agatumama milimo yakwe bho gudilila Sa, kunguno ajimanile isolobho ja gulitumila ilikanza lyakwe linilo bho gutumama milimo. Uweyi agaponaga majiliwa mingi kunguno ya gulitumamila chiza, ilikanza lyake linilo, bho gutumama milimo na guimala chiza, umuwikaji bhokwe.

Umunhu ng’wunuyo, agikolaga ni Sa iyo igatumilaga dakika makumi atandatu huna likomo ilisa ilimo, kunguno nuweyi agalitumilaga chiza ilikanza lyakwe linilo bho gutumama milimo yakwe, ukunhu alilola Sa, umukikalile kakwe. Hunagwene agayombaga giki, “umayu alina bhana makumi atandatu – Sa.”

Ikalagu yiniyo, yalanga bhanhu higulya ya kulitumila chiza ilikanza lyabho bho gulitumamila milimo yabho chiza, kugiki bhadule gupandika jiliwa ja jilanghanila chiza ikaya jabho jinijo, umuwikaji bhobho.

Mathayo 25;1-13.

Mathayo 24:36-37.

Marko 13:32-36.

KISWAHILI: KITENDAWILI – TEGA.

MAMA ANA WATOTO SITINI – SAA.

Kitendawili hicho, huangalia Saa. Saa hiyo, husebu dakika sitini ndipo inatimia Saa moja, kwa sababu saa moja ina dakika hizo sitini. Ndiyo maana watu husema kwamba, “mama ana watoto sitini – Saa.”

Kitendawili hicho, hulinganishwa kwa mtu yule anayeutumia vizuri muda wake, katika maisha yake. Mtu huyo, huyatekeleza majukumu yake kwa kuangalia saa, kwa sababu anazifahamu faida za kuutumia muda wake huo kwa kufanya kazi vizuri. Yeye hupata mazao mengi katika mashamba yake kwa sababu ya kuutumia muda wake huo kwa kuyatekeleza majukumu yake vizuri, maishani mwake.

Mtu huyo, hufanana na Saa inavyohesabu mpaga dakika sitini ndipo inatimia, kwa sababu naye huyatekeleza majukumu yake kwa kutumia saa ili aweze kuutumia muda wake kwa kufanya kazi vizuri, katika maisha yake. Ndiyo maana husema kwamba, “mama ana watoto sitini – Saa.”

Kitendawili hicho, hufundisha watu juu ya kuutumia muda wao kwa kuyatekeleza majukumu yao vizuri, ili waweze kupata mazao ya chakula cha kutosha kuzilisha vizuri familia zao, maishani mwao.

Mathayo 25;1-13.

Mathayo 24:36-37.

Marko 13:32-36.

 

wristwatch-

watch-

pocket-watch-

 

 

 

 

974. KALAGU – KIZE. MUNHU AGIKALAGA MJIHINDA – LEDIYO.

Ikalagu yiniyo ilihoyela Lediyo. Ilediyo yiniyo, kalijisema ako kagayombaga mihayo na gwimba mimbo aliyo nduhu ugubhabhona abhanhu. Iyoyi igabhizaga giti alihoyi munhu uyo ali mjihinda. Hunagwene abhanhu bhagayombaga giki, “munhu agikalaga mjihinda – Lediyo.”

Ikalagu yiniyo, igalenganijiyagwa kuli munhu uyo apandikaga mahano, ogatumamila bho nduhu ugumhona uyo aling’wila, umukikalile kakwe. Umunhu ng’wunuyo, agikalaga bho gunzunya Mulungu uyo agang’wilaga mihayo mu nzila ya jiloti, kunguno ya guzunya gokwe gutale ukuli Nsumbi okwe Ng’wunuyo. Uweyi agapandikaga mbango ja gutumama milimo yakwe chiza iyo igang’wenhelaga matwajo mingi, umukikalile kakwe.

Umunhu ng’wunuyo, agikolaga nuyo agapandikaga mihayo ya mlediyo bho nduhu ugumhona umunhu, kunguno nuweyi agahoyaga na Mulungu uyo adamhonaga, umuwikaji bhokwe. Hunagwene agayombaga giki, “munhu agikalaga mjihinda – Lediyo.”

Ikagalu yiniyo, yalanga bhanhu higulya ya guzunya mahayo ga Mulungu, uyo bhadamhonaga, kugiki bhadule gupandika mbango ja gubhiza na matwajo mingi, umuwikaji bhobho.

Wabrania 11:1-7.

Mariko 6:5-7.

Luka 24:25.

Zaburi 66:2-10.

Luka 11:31-32.

 

KISWAHILI: KITENDAWILI – TEGA.

MTU HUWA SANDUKUNI – RADIO.

Kitendawili hicho, huongelea juu ya Radio. Radio hiyo ni chombo kinachoongea maneno na kuimba nyimbo bila kumuona mtu. Yenyewe huwa kama kuna mtu aliyeko ndani ya sanduku hilo. Ndiyo maana watu husema kwamba, “mtu huwa sandukuni-  Radio.”

Kitendawili hicho, hulinganishwa kwa mtu yule ambaye kupata maono na kuyafanyia kazi bila kumuona anayemwambia, katika maisha yake. Mtu huyo, huishi kwa kumwamini Mungu ambaye humpatia ujumbe kwa njia ya ndoto, kwa sababu ya imani yake kuwa kubwa kwa Muumba wake huyo. Yeye hupata Baraka za kufanya kazi vizuri zinazompatia maendeleo mengi, maishani mwake.

Mtu huyo, hufanana na yule apataye maneno kupitia Radio bila kumuona mtu anayeongea, kwa sababu naye huongea na Mungu ambaye hamuoni, katika maisha yake. Ndiyo maana husema kwamba, “mtu huwa sandukuni- Radio.”

Kitendawili hicho, hufundisha watu juu ya kumsaidi Mungu wasiyemuona, ili waweze kupata Baraka za kuwaletea mafanikio mengi, maishani mwao.

Wabrania 11:1-7.

Mariko 6:5-7.

Luka 24:25.

Zaburi 66:2-10.

Luka 11:31-32.

ghettoblaster-

radio-

tube-radio-