Author: Sukuma legacy

220. JIKOME JIGAKOMELAGA MIHAYO

Imbuki ya lusumo lunulo yingile kuligasho lya gulenganija mihayo ya bhanhu abho bhidumaga. Ulu gwigela mhayo nheb’e ab’andugu b’agwib’ilinga nagugub’ugilija chiza mpaga gushiga b’agumane umhayo gunuyo.

Ijigasho jinijo jigakengelaga bho witegeleja b’utale ubho bhudulile gugulenganija chiza umhayo gunuyo. Hunagwene abhanhu bhagayombaga giki, ijikome jigamelaga mihayo.

Ulusumo lunulo lugalenganijiyagwa kubhanhu abho bhalinab’utogwa bho gub’ambilija abhichab’o abho bhidumile. Abhanhu bhenabho bhagitaga jigasho ijagudula guikengela chiza imihayo iyobhidumilile abhanhu bhenabho mpaga gushiga hikanza lyagub’ayangula. B’agab’ugilijaga kugiki b’adule ugundeb’a unhubhi na gunhugula adizushokela ugunkenya ung’wiye.

Ulusumo lunulo lolanga bhanhu higulya ya gubhiza na bhutogwa bhogwita jigasho ja gudula gubhayangula abhanhu abho bhidumaga. Ijigasho jinijjo, jigabhambilijaga ugwita bhukengeji ubhogudula guyimala chiza imihayo iyo bhidumila abhichibho bhenabho. Ijigasho jinijo jigenhaga wikaji bho mholele, kunguno ijikome jigakomelaga mihayo.

1 Kor 6:1-4.

KISWAHILI: KIKAO HUTATUA MATATIZO

Chanzo cha methali hiyo chaanzia kwenye kikao cha kuwapatanisha watu waliokosana. Likitokea neno au tatizo fulani, wanandugu hukusanyika kwa ajili ya kulichunguza vizuri neno hilo mpaka walipatie ufumbuzi.

Kikao hicho hufanya utafiti kwa umakini mkubwa uwezao kulitapatia ufumbuzi tatizo hilo. Ndiyo maana watu husema kwamba, kikao hutatua matatizo ya watu.

Methali hiyo hulinganishwa kwa watu wenye upendo wa kuwasaidia wenzao waliokosana. Watu hao hufanya kikao kiwezacho kufanya utafiti mzuri juu ya ukweli wa maneno ya wale waliokosania ili waweze kuwaamua bila upendeleo wowote. Wanakikao hao huulizia kwa makini ili waweze kumfahamu yule aliyemkosea mwenzake na muonya itakiwavyo, asije akarudia kosa lile.

Methali hiyo hufundisha watu juu ya kuwa na upendo wa kuwawezesha kuitisha kikao cha kuweza kuwapatanisha watu waliokosana. Kikao hicho huwasaidia watu katika kufanya utafiti wa kuwawezesha kulifahamu tatizo kwa undani juu ya kile walichokosania wenzao hao. Kikao hicho huleta maisha ya amani kwa watu waliokosana kwa sababu ya kulifanyia utafiti wa kuweza kulitatua tatizo hilo.

1 Kor 6:1-4.

people-croud

ENGLISH: A MEETING RESOLVES PROBLEMS

The above proverb looks at a situation whereby people get to have their differences resolved through dialogue. This means that, ideally, whenever a problem arises, kinsmen gather to deliberate on it for possible solutions.

The sitting conducts due diligence with great care, ensuring that the best solution is arrived at. This is the reason why it is said that ‘a meeting resolves problems.’

The proverb is compared to people who possess the compassion to help others overcome their differences. They undertake thorough investigation to get to the bottom of the conflict, and then give an impartial judgment. Through careful probing, the meeting identifies the offender and warns him/her accordingly, lest he/she should repeat the mistake.

The proverb teaches about the greatness of sparing time to organize sessions to help resolve people’s differences. Such sessions allow for sufficient fact-finding in order to better understand the source of conflict between the victims. As a result of all the effort in getting to the root of the misunderstanding, a peaceful co-existence among the people is assured.

1 Cor 6: 1-4.

 

219. GULIKINDA LYUBHA MU NHINGO

Imbuki ya lusumo lunulo ilolile Lyubha ilo munhu alilitila ya bhub’i. ILyub’a lilimi, myaji, nulu Mulungu. Umyaji ukubhanha bhakwe agiyegelaga na Mulungu. Ugulikinda Lyub’a munhingo ijilanijije na guntula, nulu gunduka umyaji. Ilinilo liliibhengwe itale ilo lidulile gung’wenhela izumo umunhu uyo witaga chiniko.

Ulusumo lunulo lugalenganijiyagwa kubhanhu abho bhalinibhengwe ukubhabhyaji bhab’o. Abhanhu bhenabho bhagab’itilaga ya bhub’i abhabhyaji bhabho. Iyab’ub’i yiniyo yilikihamo na kubhaduka, nulu gubhatula abhab’abhyaji bhab’o bhenabho. Abhanhu bhenabho bhagalikindaga iLyub’a munhingo.

Ulusumo lunulo lolanga bhanhu higulya ya gubhakuja chiza abhabhyaji bhabho. Ilikujo linilo lijilanijije na kubhalanghala bho gwikala mubhuyegi nabho. Mukikalile kenako bhagudula gupandika mbango ja gwikala bho mholele umuwikaji bhobho ubhomusi munumu.

Kumbukumbu la Torati 27:16.

Kutoka 20:12.

Marko 7:10.

Waefeso 6:2-3.

KISWAHILI: KULICHOMA JUA SHINGONI

Chanzo cha methali hiyo huangalia Jua ambalo mtu analifanyia matendo maovu. Jua humaanisha pia mzazi, au Mungu. Mzazi kwa watoto wake hukaribiana na Mungu. Kulichoma Jua shingoni huendana na kumtukana au kumpiga mzazi. Kitendo hicho ni cha dharau kubwa ambacho chaweza kumletea laana mtu aliyekifanya.

Methali hiyo hulinganishwa kwa watu walio na dharau kwa wazazi wao. Watu hao huwafanyia matendo maovu wazazi wao hao. Matendo hayo maovu ni pamoja na kuwafokea au kuwapiga wazazi wao. Watu hao hulichoma Jua shingoni.

Methali hiyo hufundisha watu juu ya kuwaheshimu vizuri wazazi wao. Heshima hiyo huendana na kuwatunza kwa kukaa nao kwa furaha. Maisha hayo huwawezesha watu kupata baraka za kuishi na watu kwa amani duniani.

Kumbukumbu la Torati 27:16.

Kutoka 20:12.

Marko 7:10.

Waefeso 6:2-3.

person-sun

ENGLISH: TO PIERCE THE SUN ON THE NECK

The overhead proverb takes into account the integral station of the sun in people’s life. Essentially, the sun is the source of human life, but it is often times abused by people, as stated by the words of the proverb: ‘To pierce the sun on the neck.’ Being a very critical entity as it is, the sun may symbolize a parent, or even God. To his/her children, a parent is next to God. Therefore, piercing the sun on the neck is akin to insulting or assaulting a parent. Such an act is a gross in magnitude, and it can attract a curse to the offender.

The proverb is compared to people who despise their parents through undesirable acts like assault or general mistreatment. Such people ‘pierce the sun’s neck’.

Such proverb teaches people to respect their parents. But this respect should be coupled with taking care of the parents, for instance, by living with them happily. Such a gesture of kindness enables people to receive blessings for a peaceful life on earth.

Deuteronomy 27:16.

Exodus 20:12.

Mark 7:10

Ephesians 6: 2-3.