Riddles

974. KALAGU – KIZE. MUNHU AGIKALAGA MJIHINDA – LEDIYO.

Ikalagu yiniyo ilihoyela Lediyo. Ilediyo yiniyo, kalijisema ako kagayombaga mihayo na gwimba mimbo aliyo nduhu ugubhabhona abhanhu. Iyoyi igabhizaga giti alihoyi munhu uyo ali mjihinda. Hunagwene abhanhu bhagayombaga giki, “munhu agikalaga mjihinda – Lediyo.”

Ikalagu yiniyo, igalenganijiyagwa kuli munhu uyo apandikaga mahano, ogatumamila bho nduhu ugumhona uyo aling’wila, umukikalile kakwe. Umunhu ng’wunuyo, agikalaga bho gunzunya Mulungu uyo agang’wilaga mihayo mu nzila ya jiloti, kunguno ya guzunya gokwe gutale ukuli Nsumbi okwe Ng’wunuyo. Uweyi agapandikaga mbango ja gutumama milimo yakwe chiza iyo igang’wenhelaga matwajo mingi, umukikalile kakwe.

Umunhu ng’wunuyo, agikolaga nuyo agapandikaga mihayo ya mlediyo bho nduhu ugumhona umunhu, kunguno nuweyi agahoyaga na Mulungu uyo adamhonaga, umuwikaji bhokwe. Hunagwene agayombaga giki, “munhu agikalaga mjihinda – Lediyo.”

Ikagalu yiniyo, yalanga bhanhu higulya ya guzunya mahayo ga Mulungu, uyo bhadamhonaga, kugiki bhadule gupandika mbango ja gubhiza na matwajo mingi, umuwikaji bhobho.

Wabrania 11:1-7.

Mariko 6:5-7.

Luka 24:25.

Zaburi 66:2-10.

Luka 11:31-32.

 

KISWAHILI: KITENDAWILI – TEGA.

MTU HUWA SANDUKUNI – RADIO.

Kitendawili hicho, huongelea juu ya Radio. Radio hiyo ni chombo kinachoongea maneno na kuimba nyimbo bila kumuona mtu. Yenyewe huwa kama kuna mtu aliyeko ndani ya sanduku hilo. Ndiyo maana watu husema kwamba, “mtu huwa sandukuni-  Radio.”

Kitendawili hicho, hulinganishwa kwa mtu yule ambaye kupata maono na kuyafanyia kazi bila kumuona anayemwambia, katika maisha yake. Mtu huyo, huishi kwa kumwamini Mungu ambaye humpatia ujumbe kwa njia ya ndoto, kwa sababu ya imani yake kuwa kubwa kwa Muumba wake huyo. Yeye hupata Baraka za kufanya kazi vizuri zinazompatia maendeleo mengi, maishani mwake.

Mtu huyo, hufanana na yule apataye maneno kupitia Radio bila kumuona mtu anayeongea, kwa sababu naye huongea na Mungu ambaye hamuoni, katika maisha yake. Ndiyo maana husema kwamba, “mtu huwa sandukuni- Radio.”

Kitendawili hicho, hufundisha watu juu ya kumsaidi Mungu wasiyemuona, ili waweze kupata Baraka za kuwaletea mafanikio mengi, maishani mwao.

Wabrania 11:1-7.

Mariko 6:5-7.

Luka 24:25.

Zaburi 66:2-10.

Luka 11:31-32.

ghettoblaster-

radio-

tube-radio-

 

ENGLISH: I HAVE A RIDDLE – LET IT COME.

A PERSON WHO STAYS IN A BOX – A RADIO.

The above riddle talks about Radio. The radio is a device that speaks words and sings songs without seeing anyone. It is as if someone lives inside the box. That is why people say that, “a person who stays in a box – a radio.”

This riddle is compared to the person who gets the vision and acts on it without seeing the person who tells him in his life. Such person lives by believing in God who gives him messages through a dream, because of his great faith in his Creator. He receives Blessings of getting a good job that gives him a lot of progress in his life.

This person is like the one who receives words through the Radio without seeing the person who is speaking, because he also speaks to God Whom he does not see in his life. That is why they say that, “a person who stays in a box – a radio.”

This puzzle imparts in people a clue on how to believe in the invisible God, so that they can receive the blessings of bringing them great success in their lives.

Hebrews 11: 1-7.

Mark 6: 5-7.

Luke 24:25.

Psalm 66: 2-10.

Luke 11: 31-32.

973. KALAGU – KIZE. UGUKU ULUUNKUMYA UB’IZA SILI – IGONGOLI.

Ikalagu yiniyo ilihoyela ligongoli. Iligongoli linilo, lilijisumva ilo ulu ulikumya ligib’ilingaga ligonda mpaka lyab’iza giti Sili iyo igazwalagwa mulwala. Ilyoyi ligib’isaga bho gwib’ilinga chiniko. Hunagwene abhanhu bhagayombaga giki, “uguku uluunkumya ub’iza Sili – Igongoli.”

Ikalagu yiniyo, igalenganijiyagwa kuli munhu uyo aling’wifuguji, umukikalile kakwe. Umunhu ng’wunuyo, agifugulaga bho guleka nulu gulya jiliwa ulu ukenyiwa nunu na mhayo ndololo duhu, kunguno ya b’ulambu bho ng’holo yakwe indoo yiniyo. Uweyi agab’ayangajaga bho gubhapinihaja abhanhu kunguno ulu okumiwa hadoo duhu kale wifugulaga, umuwikaji bhokwe.

Umunhu ng’wunuyo, agikolaga ni ligongoli ilo ligakumiyagwa lib’ilinga, kunguno nuweyi agakenyiyagwa hadoo duhu wifugula, umukikalile kakwe. Hunagwene abhanhu bhagang’wilaga giki, “uguku uluunkumya ub’iza Sili – Igongoli.”

Ikalagu yiniyo, yalanga bhanhu higulya ya gub’iza na ng’holo nhale ya kuleka wifuguji bho gwiyumilija na gulekeja ulu bhakenyiyagwa, kugiki bhadule gujilela chiza ikaya jabho, umuwikaji bhobho.

1Wakorintho 10:13.

Wafilipi 4:12-13.

Zaburi 55:22.

 

KISWAHILI: KITENDAWILI – TEGA.

BABU UKIMGUSA ANAKUWA PETE – JONGOO.

Kitendawili hicho, huongelea juu ya Jongoo. Jongoo huyo, ni kiumbe ambaye ukumgusa hujivilingisha mpaka anakuwa kama pete ya kuvaa kwenye kidole. Yeye hujificha kwa kujivilingisha hivyo. Ndiyo maana watu husema kwamba, “Babu ukimgusa anakuwa pete – Jongoo.”

Kitendawili hicho, hulinganishwa kwa mtu yule ambaye huwa anazila hata kwa jambo tu, katika maisha yake. Mtu huyo, huzila kwa kukataa hata kula chakula akikosewa hata kwenye jambo doo tu, kwa sababu ya kiburi cha roho yake hiyo ndogo. Yeye huwasumbua kwa huwazunishwa watu, kwa sababu ya kuzila kwake kila anakosewa hata kidogo tu, maishani mwake.

Mtu huyo, hufanana na lile Jongoo linalojivilingisha kila linapoguswa, kwa sababu naye huzila kila anakosewa hata ikiwa ni kidogo tu, katika maisha yake. Ndiyo maana watu humwambia kwamba, “Babu ukimgusa anakuwa pete – Jongoo.”

Kitendawili hicho, hufundisha watu juu ya kuwa na moyo mkuu wa kuacha tabia ya kuzila, kwa kuvumilia na kusamehe pale wanapokoseana, ili waweze kuzilea vyema familia zao, maishani mwao.

1Wakorintho 10:13.

Wafilipi 4:12-13.

Zaburi 55:22.

giant-centipedes-

millipedes-

giant-tausendfuer

 

ENGLISH: I HAVE A RIDDLE – LET IT COME.

WHEN YOU TOUCH MY GRANDFATHER BECOMES A RING – MILLIPEDE.

This riddle talks about a millipede. The millipede is a creature that when you touch it, it rolls around until it becomes like a ring that one wears on a finger. It hides itself by putting its head inside enough to make sure that it is safe from enemies. That is why people say that, “when you touch my grandfather becomes a ring – millipede.”

This riddle is compared to the person who becomes easily offended by even small thing. He gets angry to the point of refusing even to eat in his life. This man refuses to eat even though he is offended by something which has no connection with food because of the pride of his little patience. He is tormented by the grief of the people, because of his fasting after being offended by every one even in minor things.

This person resembles to the millipede that rolls around becoming a ring every time when one touches it, because he also refuses eat every time when one offends him even in little things in his life. That is why people say to him, “when you touch my grandfather becomes a ring – millipede.”

This riddle teaches people on how to be courageous enough to persevere difficult in life by forgiving whey they offend one another, so that they can better raise their families in their lives.

1Corinthians 10:13.

Philippians 4: 12-13.

Psalm 55:22.

969. KALAGU – KIZE. AMASUMBI PYE AGOSE GAGIGASIJIYAGWA LELO LILIHO LIMO LIDIGASIJIYAGWA – LIMOTO.

Ikalagu yiniyo, ilolile bhukali bho moto. Ilimoto linilo lilijitumamilo ilo lidigasijiyagwa kunguno ligikalaga liseb’u noyi. Uyo ugema uguligasija agupya noyi. Ilyoyi liliheke na masumbi pye agose ayo gagigasijiyagwa. Hunagwene abhanhu bhagayombaga giki, “amasumbi pye agose gagigasijiyagwa lelo liliho limo lidigasijiyagwa – limoto.”

Ikalagu yiniyo, igalenganijiyagwa kuli munhu uyo ali nkali gubhilitija, umukikalile kakwe. Umunhu ng’wunuyo, adakumiyagwa na oseose umubhutumami bho milimo yakwe, kunguno ya bhukali bhokwe bhunubho. Uweyi agabhogohyagwa abhanhu abho agikalaga nabho, kunguno ya kugumana ubhakalihila sagala duhu, umuwikaji bhokwe.

Umunhu ng’wunuyo, agikikolaga nili moto ilikali ilo lidigasijiyagwa, kunguno nuweyi alinkali uyo adakumiyagwa umukikalile kakwe. Hunagwene abhanhu bhagang’wilaga giki, “amasumbi pye agose gagigasijiyagwa lelo liliho limo lidigasijiyagwa – limoto.”

Ikalagu yiniyo, yalanga bhanhu higulya ya kuleka gubhiza na bhukali bho gubhitilija umukikalile kabho, kugiki bhadule gwikala na bhanhu chiza, bho nduhu ugubhogohya sagala abhichabho bhenabho, umuwikaji bhobho.

Mathayo 10:26-31.

Luka 12:2-7.

KISWAHILI: KITENDAWI – TEGA.

VITI VYOTE HUKALIWA LAKINI KIPO KIMOJA KISICHOKALIWA – MOTO.

Kitendawili hicho, huangalia ukali wa moto. Moto huo, ni kitendea kazi kisichokaliwa kwa sababu ya kuunguza kwake. Yule ajaribuye kuukalia moto huo humuunguza sana. Wenyewe uko tofauti na viti vyote vikaliwavyo, kwa sababu ya ukali wake huo. Ndiyo maana watu husema kwamba, “viti vyote hukaliwa lakini kipo kimoja kisichokaliwa – moto.”

Kitendawili hicho, hulinganishwa kwa mtu yule ambaye ni mkali wa kupitiliza, katika maisha yake. Mtu huyo, huwa haguswi na yeyote katika utekelezaji wa majukumu yake. Yeye huwaogofya sana watu anaoishi nao, kwa sababu ya kuendelea kwake kuwakalipia hovyo watu wake hao, maishani mwake.

Mtu huyo, hufanana na ule moto mkali usiokaliwa, kwa sababu naye huwa mkali kupita kiasi anayewakalipia watu wake hovyo, katika maisha yake. Ndiyo maana watu humwambia kwamba, “viti vyote hukaliwa lakini kipo kimoja kisichokaliwa – moto.”

Kitendawili hicho, hufundisha watu juu ya kuacha tabia ya kuwa na ukali wa kuwakalipia hovyo watu wao, katika maisha yao, ili waweze kuishi nao vizuri bila ya kuwaogofya, maishani mwao.

Mathayo 10:26-31.

Luka 12:2-7.

blaze-

fire-1

charcoal-

ENGLISH: I HAVE A RIDDLE – LET IT COME.

ALL CHAIRS ARE USED TO SIT IN EXCEPT ONE WHICH IS NEVER USED TO SIT IN – FIRE.

The above riddle looks at the intensity of the fire. It is an uninhabited instrument because of its burning situation. The one who tries to sit in it ablaze. It is different from all the seats which people people sit in, because of its severity. That is why people say that, “All chairs are used to sit in except one which is never used to sit in – fire.”

This riddle is equated to the person who is extremely violent in his life. This person is not advised by anyone in fulfilling his or her duties. He/she threatens the people who stay in that family because of his/her harshness.

This person is like a fiery unrelenting fire, because he/she is also a fierce person who treats others harshly in the family. That is why people say to him/her that, “all chairs are used to sit in except one which is never used to sit in – fire.”

This puzzle teaches people about stopping the habit of harshly reprimanding their people, so that they can live harmoniously with them without intimidating anyone of them in their societies.

Matthew 10: 26-31.

Luke 12: 2-7.

 

960. KALAGU – KIZE. IJI ULIJIPONYA AKOYI MBOTO – KAGI.

Ikalagu yinino, ihoyelile kikalile ka Ngi. Ingi ilisumbwa iyo idina solwe kunguno idachagulile ijiliwe jayo. Iyoyi pye iji yusanga nulu jibhize jibhi iyoyi igubhona guti mboto duhu. Hunagwene abhanhu bhagayombaga giki, “iji ulijiponya akoyi mboto – kagi.”

Ikalagu yiniyo, ikalenganijiyagwa kuli munhu uyo adina solwe ukumukikalile kakwe. Umunhu ng’wunuyo, agikalaga pye bhuli kwene alihoyi umuyawiza na muyabhi, kunguno ya bhugayiwa bho solwe bhokwe bhunubho. Uweyi agayikenagulaga ikaya yakwe kunguno ya gwita yabhi yiniyo, umuwikaji bhokwe.

Umunhu ng’wunuyo, agikolaga ni ngi iyo igalyaga ni jibhi, kunguno nu weyi agitaga ni yabhubhi yiniyo, umuwikaji bhokwe. Hunagwene abhanhu bhagang’wilaga giki “iji ulijiponya akoyi mboto – kagi.”

Ikalagu yiniyo, yalanga bhanhu higulya ya guchagula kikalile ka gwita mihayo ya wiza, na guyileka iyabhubhi umukikalile kabho, kugiki bhadule gujilela chiza, ikaya jabho, umuwikaji bhobho.

Kumbukumbu la Torati 30:15-17.

Ufunuo 3:14-17.

KISWAHILI: KITENDAWILI – TEGA.

UTAKACHOKITUPA KWAKE NI CHAKULA – INZI.

Kitendawili hicho huongelea juu ya maisha ya Inzi. Inzi ni kiumbe ambacho hakibagui chakula kwa sababu ya kula chochote kile, kiwe kibaya au kizuri. Mdudu huyo, hata kile kilicho kibaya kwake huwa chakula chake. Ndiyo maana watu husema kwamba, “utakachokitupa kwake ni chakula – Inzi.”

Kitendawili hicho, hulinganishwa kwa mtu yule ambaye habagui kitu katika maisha yake. Mtu huyo, huishi kwenye hali zote za kutemba wema na ubaya, kwa sababu ya kujichanganya kwake na ubaya. Yeye huiharibu familia yake kwa sababu ya kutenda uovu huo, maishani mwake.

Mtu huyo, hufanana na yule Inzi aliyekula hata uchafu, kwa sababu naye hutenda hata uovu, maishani mwake. Ndiyo maana watu humwambia kwamba, “utakachokitupa kwake ni chakula – Inzi.”

Kitendawili hicho, hufundisha watu juu ya kuchagua maisha ya kutenda wema na kuacha uovu, ili waweze kuzilea vizuri familia zao, maishani mwao.

Kumbukumbu la Torati 30:15-17.

Ufunuo 3:14-17.

fly-21

fly-1

fly-11

 

ENGLISH: I HAVE A RIDDLE – LET IT COME.

WHATEVER YOU THROW AWAY IT IS FOOD FOR IT – A FLY.

The overhead riddle talks about the life of a fly. A fly is a creature that does not select on the basis of eating anything, whether clean or dirty. This insect, even what is dirty for it, becomes its food. That is why people say that, “Whatever you throw away it is food for it – a fly.”

This riddle is equated to the person who does not select good and evil in life. Such person lives in all conditions of good and evil, because of his association with evils. He destroys his family because of doing evils in societies.

This person resembles the fly that ate even dirty things, because he also does evils, in his life. That is why people say to him that, “Whatever you throw away it is food for it – a fly.”

This riddle instills in people an idea on how to choose a life of good deeds enough to renounce evils, so that they can morally raise their families, in their lives.

Deuteronomy 30: 15-17.

Revelation 3: 14-17.

959. KALAGU – KIZE. ULU NUGUDIMA NADUGULEKELA – WILEMBO.

Ikalagu yiniyo, ihoyelile linti ilo ligitanagwa, Wilembo. Ilinti linilo, ligafunyaga mingi ayo gikolile na mabhele ulu uligoma. Aminzi genayo, ulu ugabhambila nulu jinhu judamila chiza guti jadimilagwa. Hunagwene abhanhu bhagayombaga giki, “ulu nugudima nadugulekela – wilembo.”

Ikalagu yiniyo, igalenganijiyagwa kuli munhu uyo agayidimilaga imihayo iyanhana bho nduhu ugutinginyiwa na oseose, umukikalile kakwe. Umunhu ng’wunuyo, agilangaga mihayo ya gung’winha kajile kawiza, na guyidimila chiza, kunguno ahayile ayibheje chiza ikaya yakwe. Uweyi, agapandikaga matwazo mingi umumilimo yakwe, kunguno ya kujidimila chiza inhungwa ija wiza jinijo, umuwikaji bhobho.

Umunhu ng’wunuyo, agikolaga nu wilembo ubho bhugadimilaga aha ginhu, kunguno nuweyi agajidimilaga inhungwa ija wiza bho nduhu ugutinginyiwa na oseose, umukikalile kakwe. Hunagwene agabhawilaga abhanhu giki, “ulu nugudima nadugulekela – wilembo.”

Ikalagu yiniyo, yalanga bhanhu higulya ya gwilanga nhungwa ja wiza na kujimila chiza, umubhutumami bho milimo yabho, kugiki bhadule kupandika matwajo mingi, umuwikaji bhobho.

Ufunuo 2:10.

Yohana 6:67-68.

 

KISWAHILI: KITENDAWILI – TEGA.

NIKIKUKAMATA SIKUACHII – URIMBO.

Kitendawili hicho, huongelea juu ya mti uitwao Urimbo. Mti huo, ukigongwa hutoa maji kama yanayofanana maziwa, ambayo hutumika katika kuzibia vitu kwa sababu ya kushika vizuri pale yanapowekwa. Ndiyo maana watu husema kwamba, “nikikukamata sikuachii – Urimbo.”

Kitendawili hicho, hulinganishwa kwa mtu yule ambaye hujifunza tabia njema na kushikilia vizuri bila kutikiswa, katika maisha yake. Mtu huyo, hujifunza maneno yenye maadili mema na kuyaishi vizuri, kwa sababu anataka kuilea vizuri familia yake. Yeye hufanikiwa katika kuiletea maendeleo mengi familia yake, kwa sababu ya kuyaishi vizuri maadili hayo, maishani mwake.

Mtu huyo, hufanana na ule urimbo unaoshika vitu bila kuachia, kwa sababu naye huyashikilia vizuri maadili mema bila kuyaachia, katika maisha yake. Ndiyo maana huwaambia watu kwamba, “nikikukamata sikuachii – Urimbo.”

Kitendawili hicho, hufundisha watu juu ya kujifunza maadili mema na kuyaishi katika utekelezaji wa kazi zao, ili waweze kupata mafanikio mengi, maishani mwao.

Ufunuo 2:10.

Yohana 6:67-68.

 

children-12

 

ENGLISH: I HAVE A RIDDLE – LET IT COME.

WHEN I CATCH YOU I WILL NOT LET YOU GO– BIRDLIME.

This riddle talks about a tree which is called birdlime. When this tree is struck, produces black liquid that catches various objects which touch it. That is why people refer to it by saying that, “When I catch you I will not let you go– birdlime.”

This riddle is related to man who learns good manners enough to hold them fast without wavering, in his life. This man learns to speak and live well with others, because he wants to raise his family morally. He succeeds in making a lot of progress in his family, because of living within those values well, in life.

This man is like the Birdlime that holds things without which touch it letting them go, because he also holds on to good values ​​without letting them go, in his life. That is why he says about them that, “When I catch you I will not let you go– birdlime.”

This riddle imparts in people a clue on how to learn good values ​​enough to live a moral life in fulfilling their daily duties, so that they can achieve great successes, in their lives.

Revelation 2:10.

John 6: 67-68.