heritage

1368. NZOB’E YA NG’WA LIMBE.

Imbuki ya kahayile kenako ilolile munhu uyo witanagwa Limbe. Ulimbe ng’wunuyo oli na nzob’e yakwe iyo witumamilaga mlugendo bho gwidamhila. Giko lulu lushigu lumo bhagiza bhanhu aha ng’wa Limbe abho bhajinjaga myenda bhililagwa b’ujiku, bulomba gulalija hoyi.

Aho lyashiga likanza lya gwingila mu kaya gulala, bhagawilwa gwingila mukaya bhulema bhaligongeja gulala hanze. Bhuwilwa giki jiliho shimba aliyo bhadazunije ugwingila umu kaya.

Aha bhujiku bhokula umo ob’o ub’ona giiti ubhawila ab’iye giki yiyo shimba. Umo wabho uhaya nduhu yeniyo nzob’e ya ng’wa Limbe. Umunhu ng’wenuyo yiza yunsola ishimba yugamulaga. Hii mbuki ya guhaya giki “nzob’e ya ng’wa Limbe.”

Akahayile kenako kagalenganijiyagwa kuli munhu uyo adazunyaga mihayo ya kukandwa na bhiye iyo idulile gung’wambilija, umuwikaji bhokwe. Umunhu ng’wunuyo agakandagwa na bhiye giki wite ginhu jilebhe, nulu aleke gwita ginhu jilebhe olema kunguyo ya bhuhalali bhokwe bhunubho umukikalile kakwe. Uweyi agapandikaga makoye mingi aha kaya yake kunguno ya bhuhalali bhokwe bhunubho ubho gulema gukandwa na bhiye umuwikaji bhokwe bhunubho.

Umunhu ng’wunuyo alikola nuyo agawilwa aje mukaya kugiki apile guliwa na Shimba ulema mpaka iza yunsola ishimba yiniyo, yugamulaga, kunguno nuweyi agakandagwa na bhiye bho guwilwa mihayo ya gumpija ohalalika, mpaga nowe opandika makoye umuwikaji bhokwe. Hunagwene agayombaga giki, “punda ya Limbe.”

Akahayile kenako kalanga bhanhu higulya ya guzunya mihayo ya kukandwa na bhichabho kugiki bhadule gubhulanhana chiza ubhupanga bhobho, umuwikaji bhobho bhunubho.

Kumbukumbu la Torati 30: 15-16.

Wafilipi 1:11.

2 Wathesalonike 2:10.

KISWAHILI: PUNDA YA LIMBE.

Chanzo cha msemo huo huangalia mtu aliyeitwa Limbe. Limbe huyo alikuwa na pumba aliyemtumia katika safari zake kama usafiri wake. Hivyo basi siku moja walifika watu waliokuwa wakiuza nguo wakati wa usiku wakaomba kulala hapo kwake.

Ulipofika wakati wa kuingia kulala watu hao waliambiwa waingie ndani ya nyumba, wakakataa wakitaka kulala nje. Waliambiwa kwamba, kuna simba hapo, lakini hawakukubali kuingia ndani.

Usiku ulipoenda sana mmoja wao aliona giza akawaambia wenzake huyo Simba. Mmoja wao alisema, “hapana huyo ni punda ya Limbe.” Simba alifika akamchukua na kumuua mtu huyo. Hicho ndicho kikawa chanzo cha watu kusema “punda ya Limbe.”

Msemo huo hulinganishwa kwa mtu yule ambaye huukataa ushauri wa wenzake unaoweza kumsaidia, katika maisha yake. Mtu huyo, hushauriwa na wenzake juu ya kuacha au kutenda jambo fulani, akakataa kwa sababu ya ubishi wake huo maishani mwake. Yeye hukumbwa na matatizo mengi kwenye familia yake kwa sababu ya ubishi wake huo wa kuukataa ushauri wa wenzake unaoweza kumsaidia, katika maisha yake.

Mtu huyo, hufanana na yule aliyeukataa ushauri wa kuingia ndani ya nyumba ili apone kuliwa na Simba, mpaka mwishowe simba akamuua, kwa sababu naye huukataa ushauri wa wenzake mpaga anakumbwa na matatizo katika familia yake hiyo. Ndiyo maana yeye huuita ushauri huo kuwa ni “Punda ya Limbe.”

Msemo huo, hufundisha watu juu ya kuupokea ushauri wa wenzao unaoweza kuyaokoa maisha yao, ili waweze kuutunza vizuri uhai wao, maishani mwao.

Kumbukumbu la Torati 30: 15-16.

Wafilipi 1:11.

2 Wathesalonike 2:10.

ENGLISH: THE DONKEY OF LIMBE.

The origin of this saying is about a man named Limbe. Limbe had a donkey that he used as his transportation on his travels. So one day, people who were selling clothes came at night and asked to sleep at his place.

When it was time to go to sleep, the people were told to go inside the house, but they refused, wanting to sleep outside. They were told that there was a lion there, but they refused to go inside.

When the night was very late, one of them saw the darkness and told his companions that the lion was there. One of them said, “No, that is Limbe’s donkey.” The lion came there that killed him. That is why people started to say that “The Donkey of Limbe.”

This saying is compared to a man who rejects advice of his companions that can help him in his life. Such person is advised by his companions to stop misbehaving or doing something, but he refuses because of his disagreement in his life. He faces sundry hitches in his family because of his stubbornness of rejecting the advice of his nobles that can help him, in his life.

This person is similar to the one who rejected the advice of entering the house to save himself from being eaten by a Lion, until finally the lion killed him, because he also rejects the advice of his fellows to the point of facing problems in his life. That is why he calls that advice “The Donkey of Limbe.”

This saying imparts in people an idea of receiving decent advice of their nobles that can save their lives, so that they can take respectable care of their lives.

Deuteronomy 30: 15-16.

Philippians 1:11.

2 Thessalonians 2:10.

1366. NZUGI HAJIKOME NANZULE.

Olihoyi namhala uyo olina kaya nhale iyo yali na bhana bhingi. Unamhala ng’wunuyo oliatogilwe gubhakuminga abhana bhakwe hajikome bhiza bhota moto ukunu alibhalomela kajile ka hakaya yakwe. Uweyi witaga chene bhuli lushigu, kunguno ya gubhalanga gwikala na bhanhu chiza abhana bhakwe bhenabho. Hunagwene obhitanaga bho guyomba giki, “nzugi hajikome nanzule.”

Akahayile kenako kagalenganijiyagwa kubhabyaji abho bhagafunyaga lilange lya wiza ukubhana bhabho, umuwikaji bhobho. Abhabyaji bhenabho, bhagacholaga likanza lya wiza ilo bhagalitumilaga bho gubhalanga abhana bhabho nhungwa ja gwikala bho witogwa na bhanhu, kunguno ya bhutungilija bhobho bhunubho umukikalile kabho. Abhoyi bhagikalaga na bhuyegi aha kaya yabho kunguno ya gubhinha lilange lya wiza abhana bhabho, umuwikaji bhobho.

Abhabyaji bhenabho bhagikolaga nu namhala uyo obhakumingaga abhana bhakwe hajikome obhalanga gwikala chiza na bhanhu, kunguno na bhoyi bhagabhalangaga abhana bhabho nhungwa ja gwitogwa na bhanhu, umuwikaji bhobho. Hunagwene bhagabhitanaga bho guyomba giki, “nzugi hajikome nanzule.”

Akahayile kenako kalanga bhabyaji higulya ya guchola likanza lya gubhalanga abhana bhabho lilange lya gwikala chiza na bhanhu, kugiki bhadule gujibheja chiza ikaya jabho, umuwikaji bhobho.

Yoshua Bin Sira 30:1-3.

Mambo ya nyakati 13:1-2.

Ayubu 31:18.

Warumi 2:19.

Wagalatia 3:24.

KISWAHILI: NJONI KWENYE KIKAO NIWAUSIE.

Alikuwepo mzee aliyekuwa na familia yenye watoto wengi. Mzee huyo, alipenda kuwakusanya watoto wake hao kwenye kikao alichokitumia kuwafundisha mwenendo wa kuishi vizuri kwenye familia yake hiyo. Yeye alifanya hivyo kila siku kwa sababu alitaka kuwafundisha watoto wake hao namna ya kuishi vizuri na watu. Ndiyo maana aliwaita kwa kusema kwamba, “njoni kwenye kikao niwausie.”

Msemo huo, hulinganishwa kwa wazazi wale ambao huwapatia malezi mema watoto wao maishani mwao. Wazazi hao, hutafuta muda mwafaka ambao huutumia katika kuwafundisha watoto wao hao tabia njema za kuishi na watu kwa upendo, kwa sababu ya uaminifu wao huo, katika maisha yao. Wao huishi kwa furaha katika familia yao kwa sababu ya kuwapatia malezi mema watoto hao, maishani mwao.

Wazazi hao hufanana na yule mzee aliyewakusanya watoto wake kwenye kikao, akawafundisha mwenendo wa kuishi vizuri katika familia yake, kwa sababu nao huwafundisha watoto wao malezi ya kuishi kwa upendo na watu, maishani mwao. Ndiyo maana huwaita kwa kusema kwamba, “njoni kwenye kikao niwausie.”

Msemo huo, hufundisha wazazi juu ya kutafuta muda wa kufaa katika kuwafundisha watoto wao malezi ya kuishi vizuri na watu, ili waweze kuzilea vyema familia zao, maishani mwao.

Yoshua Bin Sira 30:1-3.

Mambo ya nyakati 13:1-2.

Ayubu 31:18.

Warumi 2:19.

Wagalatia 3:24.

ENGLISH: COME TO THE MEETING AND I WILL ADVISE YOU.

There was an old man who had a family which had a good number of children. Such old man liked to gather his children in a meeting that he used for nurturing them good conduct of living well with people. He did that every day because he wanted to nurture his children on how to live well with people. That is why he called them by saying, “come to the meeting and I will advise you.”

This saying is compared to parents who provide good upbringing to their children in their lives. These parents look for the right time that they use for nurturing their children on good habits of living well with people, because of their loyalty, in their lives. They live happily in their families because of providing their children with good upbringing in their lives.

These parents are like the old man who taught his children good conduct of living well in his family, because they also teach their children about upbringing of living in true love with people, in their lives. That is why he calls them by saying, “Come to the meeting and I will advise you.”

This saying imparts in parents an idea of nurturing their children on how to live well with people, so that they can raise well their families, in their lives.

Joshua Ben Sira 30:1-3.

Chronicles 13:1-2.

Job 31:18.

Romans 2:19.

Galatians 3:24.

1364. DINDAGE UMLYANGO GWA MUGATI (BENA)

KISWAHILI: FUNGA MLANGO WA CHUMBANI.

Methali hii ya Bena inamzungumzia mtu ambaye alikuwa na tabia ya kuacha mlango wa ndani wazi na kusababisha matatizo kwa jamii. Methali hii ni ya Wabena Ethnic Group wanaoishi Njombe, Makete, Ludewa, Makambako na Morogoro nchini Tanzania. Wanakadiriwa kuwa watu 1,322,000. Mwanzoni waliishi katika eneo la pwani na walifanya kazi pamoja na Kundi la Wazaramo katika kutengeneza chuma. Baadaye walifanya shughuli za uvuvi, kilimo na ufugaji. Ni watu wakarimu na wanafanya kazi kwa bidii. Kundi la Wabena hutumia methali, hadithi, misemo, muziki, nyimbo, ngoma na kadhalika kuelimisha jamii na vizazi vyao.

Moja ya methali walizotumia ni dindage umlyango gwa mugati ikimaanisha funga mlango wa chumba cha kulala. Methali hii inaweza kufuatiliwa hadi kwa mwanamume mmoja kutoka kijiji cha Kwavisu ambaye alihama kijiji chake na kwenda kuishi katika kijiji kingine cha mbali. Kwa bahati nzuri, kijiji alichokwenda kilikuwa na mto mkubwa na wenyeji hasa vijana walikuwa na kazi za uvuvi. Alikuwa na mke na watoto watatu. Malezi ya familia yake hayakuendana na mila na desturi za kijiji. Wazazi hawakujua jinsi ya kutunza siri za ndoa yao na familia yao. Walikuwa wakizungumza kwa uhuru bila kujali uwepo wa watoto wao. Kwa hiyo watoto walijua kila kitu kilichokuwa kikiendelea. Watoto hao walipokuwa shuleni, waliwaeleza wanafunzi wenzao mambo yaliyokuwa yakitendeka nyumbani.

Habari zilienea mtaani. Wenyeji walishangazwa na kuwaomba wazee wa kijiji waende kuzungumza na familia hiyo. Walishauri wafunge mlango wa chumba cha kulala maana yake wachunge siri za nyumba na ndoa yao ili kuepusha madhara na maadili mabaya ambayo ni ukosefu wa nidhamu ya familia na tabia mbaya. Wazazi walikubali na kufanya hivyo.

Wabena hutumia methali hii kuhamasisha maadili kwa watoto na vijana, haswa wakati vijana wanajiandaa kwa maisha ya ndoa. Walifundishwa kutunza familia zao na kuwa watu wa kutunza siri za ndoa bila kulalamika wala kuzungumza hapa na pale. Walifanya hivyo ili watoto waendelee kukua. Hawakati tamaa wala kuogopa kuolewa baada ya kujua shida na matatizo. Methali hiyo inafananishwa na watu wenye tabia ya familia hii isiyoweza kuficha siri na hivyo kuwa watu wa kuzungumza waziwazi na kulalamika hapa na pale na kuharibu jamii.

Waamuzi 16:15, 17: “Kisha akamwambia, “Unawezaje kusema, ‘Nakupenda’ na hali moyo wako si wangu? Mara tatu tayari umenidhihaki, wala hukuniambia unapata wapi nguvu zako nyingi!” Yeye taabu yake daima na pestered naye mpaka alikuwa deathly kuchoka yake. Kwamba alimwambia moyo wake wote, na kumwambia, “Wembe haujanifikilia kichwani mwangu; kwa maana mimi nimekuwa Mnadhiri wa Mungu tangu tumboni mwa mama yangu; nikinyolewa, ndipo nguvu zangu zitanitoka, nami nitakuwa dhaifu, nitakuwa kama wanadamu wengine.”

Mwanzo 37:5 “Yusufu akaota ndoto, akawapa ndugu zake habari; nao wakazidi kumchukia.

Marko 1:45 : “Lakini yeye akatoka, akaanza kuhubiri sana, na kuitangaza habari hiyo, hata Yesu asiweze tena kuingia katika mji huo waziwazi.

1 Wakorintho 4:1 “Mtu na atuhesabu hivi, kuwa tu watumishi wa Kristo na mawakili wa siri za Mungu.”

ENGLISH: CLOSE THE BEDROOM DOOR.

This Bena Proverb talks about a person who had the habit of leaving the inner door open and causing trouble to the community. This proverb belongs to the Wabena Ethnic Group who live in Njombe, Makete, Ludewa, Makambako and Morogoro in Tanzania. They are estimated as 1,322,000 people. At first they lived in the coast region and they worked together with the Wazaramo Ethnic Group in making iron. Later they did fishing, farming and breeding activities. They are generous people and they work hard. The Bena Ethnic Group use proverbs, stories, sayings, music, songs, dances and so on to educate the community and their descendants.

One of the proverbs they used is dindage umlyango gwa mugati that means close the bedroom door. This proverb can be traced back to a man from the village of Kwavisu who left his village and went to live in another distant village. Fortunately, the village that he went to had a big river and the locals, especially the young people, had fishing jobs. He had a wife and three children. The upbringing of his family did not conform to the traditions and customs of the village. The parents did not know how to keep the secrets of their marriage and their family. They were talking freely regardless of the presence of their children. So the children knew everything that was going on. When the children were at school, they told their classmates what was happening at home.

The news spread in the street. The locals were shocked and asked the village elders to go and talk to the family. They advised them to close the bedroom door that means that they should take care of the secrets of the house and of their marriage in order to prevent any harm and bad morals that is a lack of family discipline and bad behaviour. The parents agreed and did so.

The Bena people use this proverb to inspire morals in children and young people, especially when the young people are preparing for married life. They were taught to take care of their family and to be people who keep the secrets of marriage without complaining or talking here and there. They did it so that the children continue to grow. They do not give up or fear to get married after knowing the difficulties and problems. The proverb is likened to people who behave like this family who cannot keep secrets and thus become people who talk openly and complain here and there and destroy the society.

Biblical Parallels

Judges 16:15,17: “Then she said to him, “How can you say ‘I love you’ when your heart is not mine? Three times already you have mocked me, and not told me where you get your great strength!” She pressed him continually and pestered him till he was deathly weary of it. That he told her all his heart, and said unto her, “there has not come a razor upon my head; for I have been a Nazarite unto God from my mother’s womb: if it be shaven, then my strength will go from me, and I shall become weak, and be like any other man.”

Genesis 37:5: “And Joseph dreamed a dream and he told it his brethren: and they hated him yet the more.”

Mark 1:45: “But he went out and began to publish it much, and to blaze abroad the matter, insomuch that Jesus could no more openly enter into the city.”

1 Corinthians 4:1: “Let a man so account of us, as of the ministers of Christ, and stewards of the mysteries of God.”

Contemporary Use And Religious Application

This proverb teaches us to be people who keep secrets especially when it is necessary to do so. Be it family, office, work and elsewhere, secrets are things or plans that are inside a person. It is not easy for others to understand what someone else has said to others. Many people these days have destroyed their marriages, families, jobs, some have been demoted, some have been fired and others have been killed and so on because of the failure to keep secrets.

In our church such as in our various Small Christian Communities there are also conflicts here and there. Some have stopped praying, others are separated from their churches and many others have problems because someone fails to keep a secret. We are reminded by this Bena proverb that we should be people who keep our secrets and those of our colleagues.

This proverb helps us to put into practice this Jubilee Year 2025 message that calls Christians to increase their hope in God on their way to the Heavenly Kingdom. They are pilgrims of hope on this earth.

Text by:

Sister Felisia Mbifile, SCSF

Rome, Italy

Phone No: +254792229035

Email: felisiambifile@gmail.com

1334. GOLEMELAGA HITIMA.

Olihoyi munhu uyo agigwa mhayo ntale uyo gugaminya umunholo yakwe. Umunhu ng’wunuyo, aho ogwigwa umhayo gunuyo agandya guchola bhanhu bho gubhawila kugiki bhadule gung’wambilija umuwikaji bhokwe. Hunagwene abhayomba giki, “golemelaga hitima.”

Akahayile kenako kagalenganijiyagwa kuli munhu uyo agabhawilaga bhiye bhang’wambilija ulu opandikaga milimo mitale, nulu mihayo mitale, umukikalile kakwe. Umunhu ng’wunuyo, agacholaga wambilijiwa kubhiye wangu ulu opandikaga mihayo iyo igaibhunaga imholo yakwe, nulu ulu opandikaga milimo mitale iyo ijikilile nguzu jakwe, kugiki adule uguimala wangu kunguno ya gwikala gokwe chiza na bhiye umuwikaji bhokwe. Uweyi agagamala wangu amakoye ga ha kaya yakwe pye ni milimo yakwe yiniyo, kunguno ya gwanguha kulomba wambilijiwa hayo itale ugunemela, umukikalile kakwe.

Umunhu ng’wunuyo agikolaga nuyo agigwa mihayo iyo igaiminya inholo yakwe ubhawila bhiye wangu, kunguno nuweyi agacholaga wambilijiwa kubhiye ulu opandigaka makoye matale nulu nimo ntale uyo gujikilile inguzu jakwe, umuwikaji bhokwe. Hunagwene agayombaga giki, “golemelaga hitima.”

Akahayile kenako kalanga bhanhu higulya ya guchola bhanhu bhagubhambilija wangu ulu bhapandikaga makoye matale nulu milimo mitale iyo ijikilile inguzu jabho, kugiki bhadule gwambilija wangu hayo bhatali ugukeleja, umuwikaji bhobho.

Mathayo 18:15-16.

KISWAHILI: LIMEKATALIA ININI.

Alikuwepo mtu yule ambaye alisikia neno kubwa ambalo liliumiza moyo wake, Mtu huyo alipolisikia neno hilo alianza kutafuta watu wa kuwashirikisha ili aweze kupata utatuzi wa tatizo hilo mapema. Ndiyo maana alisema kwamba, “limekatalia inini.”

Msemo huo hulinganishwa kwa mtu yule ambaye huwashirikisha wenzake ili kupata msaada kila anapopata tatizo kubwa au kazi kubwa inayozidi uwezo wake, katika maisha yake. Mtu huyo, hutafuta msaada kutoka kwa wenzake mapema kila anapokumbwa na tatizo linalomzidi nguvu, au anapopata kazi kubwa inayohitaji msaada kutoka kwa wenzake, kwa sababu ya umakini wake wa kuishi vizuri na watu, maishani mwake. Yeye huyamaliza mapema matatizo yanayoikumba familia yake, pamoja na kazi zinazidi uwezo wake kwa sababu ya kuwashirikisha wenzake mapema kabla hajachelewa kuomba msaada huo, katika maisha yake.

Mtu huyo, hufanana na yule aliyesikia tatizo kubwa akawashirikisha wenzake mapema, kwa sababu naye hutafuta msaada kutoka kwa wenzake mapema kila anapopata tatizo au kazi kubwa inayozidi uwezo wake, maishani mwake. Ndiyo maana yeye husema kwamba, “limekatalia inini.”

Msemo huo hufundisha watu juu ya kutafuta watu wa kuwasaidia mapema wanapopata tatizo kubwa au kazi inayozidi uwezo wao ili waweze kupata utatuzi wake mapema kabla hawajachele, maishani mwao.

Mathayo 18:15-16.

madagascar-4601287_1280

ENGLISH: IT HAS JAMMED IN THE LIVER.

There was a man who heard a miserable word that hurt his heart. After hearing such word, he started looking for people to share it with so that he could find a solution to it as soon as possible. That is why he said, “It has jammed in the liver.”

This saying is related to a person who shares it with his colleagues to get help whenever he encounters a huge delinquent or a huge task that is beyond his ability, in his life. Such person seeks support from his colleagues early whenever he encounters a problem that is beyond his ability, or when he gets a huge task that requires relief from his colleagues, because of his single-mindedness on living well with people, in his life. He ends hitches that beset his family early, as well as tasks that are beyond his ability because of sharing it with his colleagues early before it is too late to ask for that aid, in his life.

This person is similar to the one who heard a big problem and shared it with his colleagues early, because he also seeks help from his colleagues early whenever he encounters a problem or a huge task that is beyond his ability, in his life. That is why he says, “It has jammed in the liver.”

This saying instills in individuals a clue of seeking support early when they encounter an enormous difficult or a task that is beyond their ability so that they can find a solution early before it is too late, in their lives.

Matthew 18:15-16.

1324. UDIZUDALAHA JITENGILWE UDAMANILE UMO B’ALUHILAGA AB’AZUGI.

Ulusumo lunulo lyandija kuli munhu uyo agadalahija jiliwa ijo oliotengelwa. Umunhu ng’wunuyo agagenia ha kaya ya ng’wa munhu nhebhe. Abhanhu bha ha kaya yiniyo, bhagapemba moto, bhunzugila jiliwa mpaga jupya chiza kunguno ya wizanholo bhobho. Abhanhu bhenabho bhagantengela na kunkaribhusha giki ajilye ijiliwa jinijo.

Aliyo lulu ungeni ng’wunuyo agandya guyujidalahija ijiliwa ijo otengelagwa jinijo kunguno ya libhengwe lyakwe umuwikaji bhokwe. Hunagwene abhanhu bhenabho bhagang’wila giki, “udizidalaha jitengilwe udamanile umo b’ahuhilaga ab’azugi.”

Ulusumo lunulo lugalenganijiyagwa kuli munhu ndoshi uyo agadalahijaga imilimo iyo bhagayitaga abhiye umukikalile kakwe. Umunhu ng’wunuyo agamanaga uyidalahija imilimo iyo bhagayitumamaga abhiye bho guyisondagula sagala kunguno ya libhengwe na bhudoshi bhokwe bhunubho, umuwikaji bhokwe. Uweyi agabhagwisha ng’holo abhanhu bha ha kaya yakwe kunguno ya guyidalahija sagala imilimo iyo bhagayitumamaga aha kaya yiniyo, umukikalile kakwe.

Umunhu ng’wunuyo, agikolaga nu ngeni uyo agajidalaha ijiliwa ijo oliotengelwa na bhanhu abho oliobhageniha, kunguno nuweyi agayidahijaga imilimo iyo bhagayitumamaga ibhiye, aha kaya yakwe yiniyo. Hunagwene abhanhu bhagang’wilaga giki, “udizidalaha jitengilwe udamanile umo b’ahuhilaga ab’azugi.”

Ulusumo lunulo lolanga bhanhu higulya ya guleka bhudoshi bho guyidalaha imilimo ya bhichabho kugiki bhadule gubhiza na bhulumbi bho gubhakamya abhichabho gwikomeja gutumama milimo iya gubhapandikila matwajo mingi, umu kaya jabho.

Wagalatia 5:16-26.

Mithali 13:1.

Mithali 29:8.

Mwanzo 21:5.

KISWAHILI: USIDHARAU KILICHOWEKWA MEZANI HUJUI VILE WALIVYOHANGAIKA WAPISHI.

Methali hiyo ilianzia kwa mtu aliyedharau chakula alichowekewa mezani ili akile. Mtu huyo, alienda ugenini kwenye familia ya mtu fulani. Wenyeji wa kwenye familia hiyo walikoka moto, wakampikia chakula mpaga kikaiva vizuri kwa sababu ya ukarimu wao. Watu hao walimuwekea mezani chakula hicho na kumkarisha ili akile.

Lakini mtu huyo, alianza kukidharau chakula hicho alichowekewa mezani kwa sababu ya dharau yake hiyo maishani mwake. Ndiyo maana watu hao, walimwambia kwamba, “usidharau kilichowekwa mezani hujui vile waliyohangaika wapishi.”

Methali hiyo hulinganishwa kwa mtu mwenye majivuno ambaye hudharau kazi wanazofanya wenzake, katika maisha yake. Mtu huyo, huzidharau kazi wanazofanya wenzake kwa kuzikosoa ovyo, kwa sababu ya dharau na majivuno yake hayo, maishani mwake. Yeye huwakatisha tamaa ya kufanya kazi watu wa kwenye familia yake kwa sababu ya kuzidharua hovyo kazi wanazozifanya kwenye familia hiyo, katika maisha yake.

Mtu huyo, hufanana na yule mgeni aliyekidharau chakula alichokuwa amewekewa mezani ili akile, kwa sababu naye huzidharau kazi walizofanya wenzake kwenye familia yake hiyo. Ndiyo maana watu hao humwambia kwamba, “usidharau kilichowekwa mezani hujui vile waliyohangaika wapishi.”

Methali hiyo, hufundisha watu juu ya kuachana na majivuno ya kudharau kazi za wenzao, ili waweze kuwa na shukrani za kuwatia moyo watu wao, kiasi cha kutosha kujibidisha kufanya kazi za kuwapatia mafanikio mengi, kwenye familia zao.

Wagalatia 5:16-26.

Mithali 13:1.

Mithali 29:8.

Mwanzo 21:5.

 

 

african-4493422_1280

african-food-3957740__480

woman-5975589__480

ENGLISH: NOT DISDAIN WHAT HAS BEEN PLACED ON THE TABLE, YOU DO NOT KNOW WHAT THE COOKS HAVE WORKED HARD FOR.

This proverb is originated from a person who disrespected the food that was set on the table for him to eat. Such person went abroad to a certain person’s family. The people of that family turned on the heat, cooked a delicious meal for him because of their hospitality. Those people put the food on the table for him to eat it.

But he began to disrespect such food that was set on the table because of his disrespect in his life. That is why those people told him that, “Do not disdain what has been placed on the table, you do not know what the cooks have worked hard for.”

This proverb is matched to a proud person who disrespects works which his colleagues do in his life. Such person disrespects the works that his colleagues do by criticizing them carelessly, because of his pride, in his life. He discourages his family members from working hard because he so disdains the works which they do in his family.

This person is like the stranger who disdained the food that was placed on the table for him to eat, because he also disdains the works which are done by his family members. That is why those people tell him that, “Do not disdain what has been placed on the table, you do not know what the cooks have worked hard for.”

This proverb teaches people to do away with pride of disdainful work of their colleagues, so that they can be grateful enough to encourage their people to carry on working hard for bringing them much success in their families.

Galatians 5:16-26.

Proverbs 13:1.

Proverbs 29:8.

Genesis 21:5.