Riddles

1066. KALAGU – KIZE. LINGONGONGO LILIMUNZILA YALYO – LILELI.

Ikalagu yiniyo, yilolile leli iyo ili nzila ya gubhitila ilingongo linilo. Ileli yiniyo igalilanghanaga lingongono linilo lulu kunguno bhuli bhulitilo moblo ilyoyi. Ligabhizaga guti zipu iyo yigabhitilaga munzila yayo uluilifunga jose jose. Hunagwene abhanhu bhagayomba  giki “lingongongo lilimunzila yalyo – lileli.”

Ikalagu yiniyo, igalengajiyagwa kuli munhu uyo agabhudimilaga chiza uwitanwa bhobho, umukikalile kakwe. Umunhu ng’wunuyo, agagikalanaga chiza amalagilo ga witanwa bhokwe umukikalile gakwe kunguno ya bhutungilija bhokwe bhunubho. Uweyi agabhalangaga na bhanhu bhakwe inzila ja gwikala bhabhudimilile ubhunhana kunguno ya bhutengeke bhokwe umukikalile kakwe.

Umunhu ng’wunuyo agikolaga ni leli ijo jigalidimilaga ilingongongo lyabhita chiza umunzila yalyo, kunguno nuweyi agagadimilaga amalagilo ga nzila ya nhana, umukikalile kakwe. Hunagwene abhanhu bhagang’wilaga giki, “lingongongo lilimunzila yalyo – lileli.”

Ikalagu yiniyo, yalanga bhanhu higulya ya gubhiza bhatungilija bho gujikalana chiza inhungwa ijawiza, kugiki bhadule gubhalela chiza abhanhu bhabho umuwikaji bhobho.

Kutoka 28:2 – 5.

Mithali 31:21b – 25.

Marko 1:6-7.

 

KISWAHILI: KITENDAWILI – TEGA. GARI MOSHI LIMO RELINI – LELI.

Kitendawili hicho, chaangalia leli ambayo ni njia inamopitia treini hiyo. Leli hiyo, huilinda treini hiyo kwa sababu ndiyo njia yake inayoyashikilia mataili yake hayo ya chuma. Yenyewe huwa kama zipu ambayo hupitia kwenye njia yake wakati wa kufunga kitu chochote kile. Ndiyo maana watu husema kwamba, “gari moshi limo relini – leli.”

Kitendawili hicho, hulinganishwa kwa mtu yule ambaye huishikilia vizuri njia ya kuishi kwenye maadili mema, katika maisha yake. Mtu huyo huyaishi vizuri maadili hayo kwa kufanya kazi vizuri kwa sababu ya uaminifu wake huo. Yeye huwafundisha pia wenzake juu ya kuziendeleza njia hizo njema kwa kuushikiria ukweli katika kazi na katika maisha ya kila siku kwa sababu ya umakini wake huo wa kutunza familia yake.

Mtu huyo hufanana na ile leli inavyoishirikia treini yake mpaka inaweza kupita vizuri kwenye njia yake hiyo, kwa sababu naye huyashikiria vyema maadili hayo mema katika maisha yake.  Ndiyo maana watu humwambia kwamba “gari moshi limo relini – leli.”

Kitendawili hicho hufundisha watu juu ya kuwa waaminifu kwa kuyaishi vyema maadili hayo mema, ili waweze kuzilea vyema familia zao, maishani mwao.

Kutoka 28:2 – 5.

Mithali 31:21b – 25.

Marko 1:6-7.

train-60539__480

 

 

ENGLISH:  I HAVE A RIDDLE – LET IT COME.

THE TRAIN IS ON ITS RAILWAY – RAILWAY LINE.

This riddle looks at the path that the train takes. The rail protects the train because it is the way that holds its steel tires. It is like a zipper that goes through its path when closing anything. That is why people say that, “the train is on its railway – railway line.”

This paradox is compared to a person who holds well the way of living on good values, in his life. Such person lives on values ​​well by working well because of his honesty. He also teaches his colleagues to develop those good ways by holding to the truth in works and in everyday life because of his focus on taking care of his family.

This person is similar to the railway that holds the steel tires until the train manages to pass well on its path, because he also holds on good values ​​in his life. That is why people tell him that “the train is on its railway – railway line.”

This riddle imparts in people an idea of being honest by living on values, so that they can raise their families well, in their lives.

Exodus 28:2 – 5.

Proverbs 31:21b – 25.

Mark 1:6-7.

 

 

.

1056. KALAGU – KIZE. NZENGANWA ONE ALYOGOHILILE GETE ILINWANI LYANE – NYAU NA NGOSO.

Ikalagu yiniyo, ihoyelile kikalile ka Nyau na Ngoso aha kaya ya ng’wa Munhu nhebhe. Ingoso iipambukile gete Inyau kunguno ya gogoha guliwa. Aliyo lulu inyau yiniyo ilibhunwani nu munhu kunguno ikagalaga kihamo nawe na iginhiwagwa jiliwa nu munhu ung’wunuyo.

Ingoso iyene igikalaga kule na bhanhu abho bhagiitanaga  nzenganwa kunguno bhagamanaga bhutung’wana bhuli makanza. Hunagwene ung’winikili kaya agayombaga giki, “nzenganwa one alyogohilile gete ilinwani lyane – Nyau na Ngoso.”

Ikalagu yiniyo, igalenganijiyagwa ku bhanhu abho bhagikalaga na widumi na bhazengananwa bhabho, umukikalile kabho. Abhanhu bhenabho, bhagikalaga bhikungile umumahoya gabho kunguno ya bhule ng’wene gwikala agucholaga nzila ja gunkelela ung’wiye, umuwikaji bhobho. Abhoyi bhagikalaga bhiyoja kunguno ya gwikala bhalikungila gwikelela bhuli ng’wene chiniko, umukikalile kabho kenako.

Abhanhu bhenabho, bhagikolaga na kikalile ka nyau ni ngoso umojididebhelile chiniko, kunguno na bhoyi bhagikalaga bhikungile bho gwikelela chiniko, umuwikaji bhobho. Hunagwene munhu abhagayombaga giki, “nzenganwa one alyogohilile gete ilinwani lyane – Nyau na Ngoso.”

Ikalagu yiniyo, yalanga bhanhu higulya ya guleka nhungwa ja gubhakelela abhichabho umubhutumami bho milimo yabho, kugiki bhadule gwikala chiza, umubhulamu bhobho.

1Samwili 7:48-51.

Luka 16:9.

Matendo ya mitume 9:15-18.

KISWAHILI: KITENDAWILI – TEGA.

JIRANI YANGU ANAMWOGOPA RAFIKI YANGU – PAKA NA PANYA.

Kitendawili hicho chaongelea juu ya maisha ya Paka na Panya kwenye nyumba ya mtu fulani. Panya humwogopa paka kwa sababu ya kuepuka kuliwa. Lakini paka huyo ana urafiki na binadamu kwa sababu ya kuishi pamoja naye na kupewa chakula na mtu huyo.

Kwa upande mwingine panya yeye huishi mbali na watu ambao humuita jirani yao kwa sababu ya kupishana naye mara kwa mara wanapokutana. Ndiyo maana mwenye nyumba hiyo, husema kwamba, “jirani yangu anamwogopa rafiki yangu – Paka na Panya.”

Kitendawili hicho, hulinganishwa kwa watu wale ambao huishi katika hali ya kuwa na uadui na jarani zao, katika maisha yao. Watu hao, huishi kwa kuviziana katika maongezi yao kwa sababu ya kila mmoja wao kutafuta ujanja wa kumdhulumu mwenzake, maishani mwao. Wao huishi katika ugonvi wa mara kwa mara kwa sababu ya kuishi kwa kunyemeleana kila mmoja, katika maisha yao hayo.

. Watu hao, hufanana na maisha yale ya Paka na Panya kwenye nyumba ya mtu yule, kwa sababu nao huishi kwa kuviziana katika familia yao na majirani zao. Ndiyo maana mtu huwaambia kwamba, “jirani yangu anamwogopa rafiki yangu – Paka na Panya.”

Kitendawili hicho, chafundisha watu juu ya kuachana na tabia ya kuwapunja wengine kwa ujanja katika utekelezaji wa majukumu yao ya kila siku ili waweze kuishi vizuri na kwa amani na wenzao, maishani mwao.

1Samwili 7:48-51.

Luka 16:9.

Matendo ya mitume 9:15-18.

baby-rat-2656841__480

cat-4014761__480

cat-2624965__480

ENGLISH: I HAVE A RIDDLE – LET IT COME.

MY NEIGHBOR IS AFRAID OF MY FRIEND – CAT AND RAT.

This riddle talks about the life of Cat and Rat in someone’s house. Rats are afraid of cats because of avoiding being eaten. But the cat is friendly with human beings because of living with them by being given food by them.

On the other hand, the Rat lives away from people who call it their neighbor because of the constant altercation with it when they meet. That is why the owner of that house says that, “my neighbor is afraid of my friend – Cat and Rat.”

This paradox is related to people who live in a state of enmity with their neighbors, in their lives. Those people, live by stalking each other in their conversations because of each of them being looking for tricks to abuse the other, in their lives. They live in constant conflict because of living by stalking each other, in their lives.

These people are similar to the life of the Cat and the Rat in that person’s house, because they also live by chasing each other in their family and their neighbors. That is why someone tells them that, “my neighbor is afraid of my friend – Cat and Rat.”

This riddle teaches people to abandon the habit of slyly deceiving others in the execution of their daily duties so that they can live well in peace with their societal members.

1 Samuel 7:48-51.

Luke 16:9.

Acts 9:15-18.

 

 

1055. KALAGU – KIZE.BHUB’IKWE BHOKWE B’UYEGI GUB’ANHU – MBIYU.

Imbuki ya kalagu yiniyo, ilolile mbiyu iyo igazwaga ya byala bhana bhingi. Imbiyu yiniyo igafugilagwa hasi huna yazwa na gubyala matwajo minghi.

Ubhubhikwe bhoyo bhunubho bhugikolaga na gujikwa bho gubhiswa mugati ya si, aliyo lulu ubhoyi bhugenhaga bhuyegi ukubhalimi bha jiliwa jinijo. Hunagwene abhanhu bhagayombaga giki, “bhub’ikwe bhokwe b’uyegi g’ub’anhu.”

Ikalagu yiniyo igalenganijiyagwa kuli munhu uyo agatumamaga milimo yakwe bho nguzu ningi iyo igenhaga b’uyegi ukubhanhu bha hakaya yakwe yiniyo. Umunhu ng’wunuyo, agaluhaga bho gutumama milimo gwingila diyu mpaga lyagagwa ilimi kunguno ya gubhacholela sabho ja gudula gubhagunana abhanhu bhakwe bhenabho. Uweyi agabhenhelaga bhuyegi bhutale abhanhu bha ha kaya yakwe, kunguno ya sabho nyingi ijo agajipandikaga umubhutumami bhokwe bhunubho.

Umunhu ng’wunuyo agikolaga ni mbiyu iyo igazwaga yabhenhela bhuyegi abhalimi bhayo, kunguno nuweyi agigulambijaga kutumama milimo yakwe bho nguvu mpaga opandika sabho ya gubhenhela bhuyeji abhanhu bha ha kaya yakwe yiniyo. Hunagwene abhanhu bhagayombaga giki, “bhub’ikwe bhokwe b’uyegi gubhanhu – Mbiyu.”

Ikalagu yiniyo, yalanga bhanhu higulya ya gwigulambija gutumama milimo yabho bho nguvu nyinghi, kugiki bhadule gupandika sabho ja gubhenhela b’uyegi abhanhu bhabho, umuwikaji bhobho bhunubho.

Mathayo 13:31-32.

Marko 4:8-9.

 

KISWAHILI: KTENDAWILI – TEGA.

KUZIKWA KWAYO FURAHA KWA WATU – MBEGU.

Chanzo cha kitendawili hicho, chaangalia uzikwaji wa mbegu ambayo huzaa matunda mengi. Mbegi hiyo, ikizikwa chini huota na kuzaa matunda hayo mengi. Uzikwaji wake huo hufanana na kufichwa chini ya ardhi lakini basi wenyewe huo huleta furaha kwa wakulima wa zao hilo. Ndiyo maana watu husema kwamba, “kuzikwa kwayo furaha kwa watu – mbegu.”

Kitendawili hicho, hulinganishwa kwa mtu yule ambaye huteseka kwa kufanya kazi kwa nguvu ziwaleteazo furaha watu wa familia yake. Mtu huyo, huteseka kwa kufanya kazi kuanzia asubuhi hadi jioni kwa sababu ya kuwatafutia watu wake mali za kuweza kuwasaidia. Yeye huwaletea furaha kubwa watu wake kwa sababu ya mali nyingi anazozipata kutoka kwenye kazi zake hizo.

Mtu huyo hufanana na ile mbegu iliyoota ikawaletea furaha wale walikuma, kwa sababu naye hujibidisha kufanya kazi zake kwa nguvu nyingi mpaka akapata mali za kuwaletea furaha watu walioko kwenye familia yake hiyo. Ndiyo maana watu humwambia kwamba, “kuzikwa kwayo furaha kwa watu – mbegu.”

Kitendawili hicho hufundisha watu juu ya kujibidisha kufanya kazi zao kwa nguvu nyingi, ili waweze kupata mali za kuwaletea furaha watu wao, maishani mwao.

Mathayo 13:31-32.

Marko 4:8-9.

seeds-1302793__480

 

ENGLISH: I HAVE A RIDDLE – LET IT COME.

ITS BURIAL IS HAPPINESS TO THE PEOPLE – THE SEED.

The foundation of this riddle looks at the burial of a seed that bears many fruits. This seed when it is buried in the ground, germinates and bears many fruits. Its burial is similar to being hidden under the ground, but then it itself brings happiness to the farmers of that crop. That is why people say that, “its burial is happiness to the people – the seed.”

This paradox is compared to the person who suffers by working hard enough to bring happiness to his family members. This person suffers by working hard from morning to evening because of finding assets that can help his people. He brings great happiness to his people because of the wealth which he gets from his works.

This person is like the seed that germinated and brought happiness to the farmers, because he also does his work with a lot of energy until he gets the wealth that brings happiness to his family members. That is why people tell him that, “its burial is happiness to the people – the seed.”

This riddle teaches people about forcing themselves to do their work with a lot of energy, so that they can get wealth that can bring happiness to their family members.

Matthew 13:31-32.

Mark 4:8-9.

 

 

 

1054. KALAGU – KIZE. BHANA BHANE BADAHAYILE UWIMA BAHAYILE BHUSILILI – MINZI.

Ikalagu yiniyo, ilolile bhuhumi bho minzi kwingila kunima gwiza hasi. Aminzi genayo gadikalaga umumilima kunguno gagahumaga gufumila ng’wigulya guja halili na ose ose adagasanga galilinha ng’wigulya. Hunagwene abhanhu bhagayombaga giki, “bhana bhane bhadahayile uwima bhahayile bhusilili – Minzi.”

Ikalagu yiniyo, igalenganijiyagwa kuli munhu uyo adebhile chiza akatumamile ka milimo yakwe, umukikalile kakwe. Umunhu ng’wunuyo, agikalaga imanile chiza pye imigunda na malale gakwe iyo agajaga gujuitumama bho bhukamu bhutale. Uweyi agabhalangaga abhanhu akatumamile ka imilimo yiniyo kunguno ya witegeleja bhokwe bhunubho, umubhutumami bhokwe.

Umunhu ng’wunuyo, agikolaga na minzi ayo gadebhile chiza uko gagikalilaga, kunguno nuweyi ayidebhile chiza imilimo yake pye na katumamile kayo, umukikalile kakwe. Hunagwene abhanhu bhagang’wilaga giki, “bhana bhane bhadahayile uwima bhahayile bhusilili – Minzi.”

Ikalagu yiniyo, yalanga bhanhu higulya ya gubhiza na witegeleja bho gudebha chiza akatumamile ka milimo yabho, kugiki bhadule kupandika sabho ja gutumila chiza, umukaya jabho.

Mathayo 3:13 – 16.

Yohana 4:7.

 

KISWAHILI: KITENDAWILI – TEGA.

WATOTO WANGU HAWATAKI MLIMA WANATAKA MTEREMKO – MAJI.

Kitendawili hicho, chaangalia upolomokaji wa maji kutoka mlimani kwenda chini. Maji hayo, hayaishi milimani kwa sababu yenyewe hupolomoka kwenda chini na hakuna atayeyaona yakienda juu. Ndiyo maana watu husema kwamba, “watoto wangu hawataki kwenye muinuko wanataka mteremko. – maji.”

Kitendawili hicho, hulinganishwa kwa mtu yule ambaye afauhamu vizuri utekelezaji wa kazi zake, katika maisha yake. Mtu huyo, ayahafamu mashamba yake yote na namna ya kuyatunza kwa sababu ya umakini wake huo katika maisha yake. Yeye huwafundisha watu wake namna ya kuyaelewa na kuyatekeleza vizuri majukumu yao, kwa sababu ya uaminifu wake huo katika kazi zake.

Mtu huyo, hufanana na maji yale yafahamuyo vizuri kule yanakoishi, kwa sababu naye azifahamu vizuri kazi zake na utekelezaji wake, katika maisha yake. Ndiyo maana watu huwambia kwamba, “watoto wangu hawataki kwenye muinuko wanataka mteremko. – maji.”

Kitendawili hicho, hufundisha watu juu ya kuwa na umakini wa kuzielewa vizuri kazi zao, na utekelezaji wake, ili waweze kupata mali za kutumia kwenye familia zao.

Mathayo 3:13 – 16.

Yohana 4:7.

waterfall-433634__480

 

ENGLISH: I HAVE A RIDDLE – LET IT COME.

MY CHILDREN DO NOT WANT HILLS THEY ONLY WANT SLOPES – WATER.

This riddle looks at the fall of water from the mountain going down. This water does not live in the mountains because it falls down and no one will see it going up. That is why people say that, “my children do not want hills, they only want slopes – water.”

This paradox is likened to the person who understands well the implementation of his works, in his life. Such person knows all his fields and how to take care of them because of his attention in his life. He teaches his people on how to understand and perform their duties well, because of his honesty in his works.

This person is similar to the water that knows well where it lives, because he also knows his works and their implementations, in his life. That is why he tells people that, “my children do not want hills, they only want slopes – water.”

This riddle instils in people a clue on how to be careful enough to understand their works well, and their implementations, so that they can find assets for spending on their families.

Matthew 3:13 – 16.

John 4:7.

 

1053. KALAGU –  KIZE. ILALE LWANE LITALE LILINA JIGOGO JIMO – NDA NA NKUNDI.

Ikalagu yiniyo, ihoyelile higulya ya Nda na Nkundi ja ng’wa munhu. Inda ya ng’wa munhu isolile ibala litale ilo ligikolanijiyagwa ni ilale, alu nkundi guli gumo duhu, uyo gugikolanijiyagwa na jigogo. Hunagwene abhanhu bhagayombaga giki, “ilale lyane litale llilina jigogo jimo – Nda na Nkundi.”

Ikalagu yiniyo, igalenganijiyagwa ku abhanhu abho bhagikalaga bhiyigwile chiza, umukikalile kabho. Abhanhu bhenabho, bhagapangaga kihamo imilimo ya gutumama iyo bhagatumamaga bho gwiyambilija chiza chiniko kunguno ya ng’wigwana gobho na witogwi bhobho bhunubho, umuwikaji bhobho. Abhoyi bhagikalaga na bhuyeji bhutale aha kaya yabho kunguno ya gwikala na ng’wigwano gobho gunuyo, umukikalile kabho.

Abhanbu bhenabho bhagikolaga na nda na nkundi ijo jigikolaga kihamo umumili go ng’wa munhu, kunguno nabhoyi bhagatumamaga milimo yabho kihamo na bho ng’wigwano gutale aha kaya yabho. Hunagwene abhanhu bhagabhawilaga giki, “ilale lwane litale lilina jigogo jimo – Nda na Nkundi.”

Ikalagu yiniyo, yalanga bhanhu higulya ya gubhiza na ng’wigwano go gutumama milimo yabho bho gwiyambilija kihamo umuwikaji bhobho, kugiki bhadule kupandika matwajo mingi, umuwikaji bhobho.

Waefeso 5:21- 26.

Utatu Mtakatifu.

 

KISWAHILI: KITENDAWILI – TEGA.

SHAMBA LANGU KUBWA LINA KISIKI KIMOJA – TUMBO NA KITOVU.

Kitendawili hicho chaongelea juu ya tumbo na kitovu zilizopo pamoja kwenye mwili wa mtu. Tumbo la mtu huchukua sehemu kubwa ambayo hufananishwa na shamba, lakini kitovu ni kimoja tu, ambacho hufananishwa na kisiki. Ndiyo maana watu husema kwamba, “shamba langu kubwa lina kisiki kimoja – tumbo na kitovu.” 

Kitendawili hicho, hulinganishwa kwa watu wale ambao huishi kwa uelewano mzuri, katika maisha yao. Watu hao, hupanga mipango yao ya kazi kwa pamoja kiasi cha kutosha kuzitekeleza vizuri kazi hizo kwa kusaidiana kwa sababu ya uelewano na upendo wao huo. Wao huishi maisha ya furaha kubwa kwenye familia yao, kwa sababu ya ushirikiano na uelewano wao huo, katika maisha yao.

Watu hao hufanana na tumbo na kitovu viishivyo pamoja mwilini mwa mtu, kwa sababu nao hushirikiana kufanya kazi kwa pamoja na kwa uelewano mkubwa kwenye familia yao. Ndiyo maana watu huwaambia kwamba, “shamba langu kubwa lina kisiki kimoja – tumbo na kitovu.”

Kitendawili hicho, hufundisha watu juu ya kuwa na uelewano wa kufanya kazi zao kwa kusaidiana pamoja, katika maisha yao, ili waweze kupata mafanikio mengi, maishani mwao.

Waefeso 5:21- 26.

Utatu Mtakatifu.

man-7440399__480

ENGLISH: I HAVE A RIDDLE – LET IT COME.

MY BIG FARM HAS ONE STUMP – STOMACH AND NAVEL.

This riddle talks about a stomach and a navel that are together in the human body. A person’s stomach takes up a large part which is compared to a field, but the navel is only one, which is compared to a stump. That is why a person says that, “my big farm has one stump – stomach and navel.”

This paradox is compared to people who live in harmony with their members in their lives. These people plan their works together enough to carry out those tasks well by helping each other because of their mutual understanding and love. They live a life of great happiness in their family, because of their cooperation and understanding, in their lives.

These people are like the stomach and navel that live together in a person’s body, because they too work together and with great understanding in their family. That is why one of them says that, “my big farm has one stump – stomach and navel.”

This riddle teaches people about having an understanding of doing their works by helping each other, in their lives, so that they can get a lot of success in their societies.

Ephesians 5:21-26.

Holy Trinity.