Uncategorized

916. NZOB´E IDAB´OHIYAGWA.

Ulusumo lunulo, luhoyelile higulya ya Nzob’e. Nzob´e ili ndimu iyo idab´ohiyagwa gunguno idashemagwa. Indimu yiniyo, idalemejaga ung´wana ugonhya amab’ele gabho. Kuyiniyo lulu, idiho nguno ya guibhohya, kunguno idina bhuhub’i bhose bhose. Hunagwene abhanhu bhagayombaga giki, “nzob’e idab’ohiyagwa.”

Ulusumo lunulo, lugalenganiyigwa kuli munhu uyo agikalaga chiza na bhanhu umukajile kakwe. Umunhu ng’wunyo, agabhambilijaga abhiye abho bhali na makoye bho kujibhinha ijikolo ijo jigafumilaga mumatwajo ga milimo yakwe. Uweyi apandikaga bhageni bhingi aha kaya yakwe, kunguno ya likujo ilo alinalyo ukubhiye bhenabho, umuwikaji bhokwe.

Umunhu ng’wunyo, agikolaga ni nzob’e iyo idab’ohiyagwa kunguno, nu weyi agatumamaga milimo yakwe chiza, bho nduhu uguhadikijiwa, umuwikaji bhokwe. Hunagwene abhanhu bhagang’wilaga giki, “nzob’e idab’ohiyagwa.”

Ulusumo lunulo, lolanga bhanhu higulya ya gwikomeja gutumama milimo yabho chiza, bho nduhu guhadikijiwa, kugiki bhadule kupandika matwajo mingi, umu milimo yabho.

Ulusumo lunulo, hangi lolanga bhanhu higulya ya guleka gubhib’onela abhanhu abho bhadina bhuhubhi bhose bhose, umuwikaji bhobho.

Isaya 42:3.

Marko 5:3-4.

 

KISWAHILI: PUNDA HAFUNGWI KAMBA MIGUUNI:-

Methali hiyo, huongelea juu ya Punda. Punda ni myama asiyefungwa kamba miguuni mwake kwa sababu huwa hakamuliwi. Mnyama huyo, huwa hamnyimi mtoto wake kunyoma maziwa yake. Kwa hiyo, hakuna sababu ya kumfunga kamba miguuni mwake mnyama huyo. Ndiyo maana watu husema kwamba, “punda hafungwi kamba miguuni.”

Methali hiyo, hulinganishwa kwa mtu yule ambaye huishi vizuri na watu katika mwenendo wake wa maisha. Mtu huyo, huwasaidia wenzake walioko kwenye matatizo kwa kuwapatia mahitaji yao kutoka kwenye mapato ya kazi zake. Yeye hupata wageni wengi kwenye famiia yake, kwa sababu ya heshima aliyo nayo kwa wenzake hao, maishani mwake.

Mtu huyo, hufanana na yule Punda asiye fungwa kamba miguuni, kwa sababu naye hufanya kazi zake vizuri, na bila kulazimishwa, maishani mwake. Ndiyo maana watu humwambia kwamba, “punda hafungwi kamba miguuni.”

Methali hiyo, hufundisha watu juu ya kujibidisha kuyatekeleza vizuri majukumu yao, bila kushurutishwa, ili waweze kupata mafanikio mengi katika kazi zao.

Methali hiyo huyo pia kuwafundisha watu juu ya kutotoa adhabu kwa mtu au kitu kisichokuwa na kosa lolote.

Isaya 42:3. “mwanzi uliopondeka hatauvunja na utambi ufukao moshi hatauzima. Kwa uaminifu ataleta haki,…”

Marko 5:3-4. “Mtu huyu aliishi makaburini, wala hakuna aliyeweza kumzuia hata kwa kumfunga minyororo, kwa kuwa mara kwa mara alikuwa amefungwa kwa minyororo mikononi na miguuni, akaikata hiyo minyororo na kuzivunja zile pingu miguuni mwake. Hapakuwa na mtu ye yote aliyekuwa na nguvu za kumzuia.”

mammal-donkey with baby

donkey-with baby

donkey-with a baby

donkeys-with baby

 

 

 

 

 

ENGLISH: A DONKEY IS NOT TIED BY ROPE TO THE LEGS.

This proverb speaks of the Donkey. A donkey is an animal that is not tied by rope to its legs because she is not milked. This animal does not deprive her baby of her milk. Therefore, there is no need to tie her around her legs. That is why people say that, “A Donkey is not tied by rope to the legs.”

This proverb is equaled to the person who lives well with people in his or her way of life. This person, in turn, assists colleagues who are in need by providing them with their basic needs from the income of his or her works. He/she finds many visitors in the family, because of the respect he/she has to others.

This person resembles the Donkey that was not tied by ropes in her legs, because he/she also does work well, and without compulsion, in life. That is why people say to him/her that, “A Donkey is not tied by rope to the legs.”

This proverb imparts in people a clue on how to work hard enough to fulfill their responsibilities, without coercion in their societies, so that they can be more successful in their works.

The same proverb also teaches people about not punishing a person or thing without any guilt.

Isaiah 42: 3. “A bruised reed he will not break, and a smoldering wick he will not quench. He will faithfully bring justice,… ”

Mark 5: 3-4 “This man lived in the tombs, and no one could bind him, no, not with a chain; for he had often been bound with fetters and chains, and the chains had been torn apart by him, and the fetters broken in pieces. No one had the power to stop him. ”

 

915. UGUKOMEJAGA AHA JALALA ING’HANDYA!

Ing’handya ili noni iyo yili ndalanhanu gete. Ulu yulala yugagwa hasi igashokaga numa bho gukung’unha mumaswa, kugiki bhadume ugwibhona abhanishi bhayo. Abhanishi bhenabho, ulu bhandya guyikomeja aha yagwilaga bhadibhona.

Bhalihoyi bhanhu abho bhalingaga ng’handya. Umubhulingi bhobho bhunub’o, uumo oliadabhulagaga inhang’handya jinijo kunguno okolimejaga aho jagwilaga alihaya giki jitali hayo duhu. Gashinaga jingaga hoyi jugibhanda kungi, kugiki bhadume ugujibhona abhanishi bhajo.

Uungi nanghwe ozumalaga kunguno ojikomeja aha jalala inoni jinijo, aliganika giki jitali jilihoyi jingi ahenaho. Hunagwene  abhanhu bhagang’wila giki, “ugukomejaga aha jalala ing’handya!”

Ulusumo lunulo, lugalenganijiyagwa kuli munhu uyo agicholelaga jiliwa ukunu alibhulang’hana chiza ubhupanga bhokwe, umukikalile kakwe. Umunhu ng’wunuyo, agikalaga adebhile uko jili ijiliwa ni nzila ija gujichob’ela, kugiki bhadizudula ugundima abhanishi bhakwe. Uweyi agajipandikaga ijiliwa jakwe, bho gutumila nzila ijo jigang’wambilijaga ugubhulang’hana chiza ubhupanga bhokwe, umuwikaji bhokwe.

Umunhu ng’wunyo, agikolaga ni ng’handya iyo igicholelaga jiliwa bho gubhib’isa abhanishi bhayo, kunguno nuweyi agipandilikaga ijiliwa jakwe, bho gutumila nzila ja gubhulanghana chiza ubhupanga bhokwe, umukikalile kakwe. Uweyi abhalangaga abhanhu bhakwe imilimo ya gwichob’ela jiliwa ukunu bhalibhulang’hala chiza ubhupanga bhobho. Hunagwene agabhawilaga abhiye abho bhadamanile ugwicholela ijiliwa jabho giki, “ugukomejaga aha jalala ing’handya!”

Ulusumo lunulo, lolanga bhanhu higulya ya gubhiza na masala ga gwichob’ela ijiliwa bho gubhulang’hana chiza ubhupanga bhobho, kugiki bhadule gwikala bhapanga, umuwikaji bhobho.

Mathayo 2:16’17.

Luka 24: 5-9.

Yohane 6: 14-15.

KISWAHILI: UNASAKA TOMBO PALE AMBAPO WAMERUKA!

Tombo ni ndege aliye mjanja kweli. Akiruka na kutua sehemu hurudi nyuma kwa kukimbilia miguu kwenye majani, ili maadui zake washindwe kumwona. Hivyo maadui zake hao, wakianza kumsaka pale alipotua hawatamwona.

Walikuwepo watu waliokuwa wakiwinda Tombo. Mmoja katika wawindaji hao alikuwa hafanikiwi kuwapata ndege hao kwa sababu ya kuwasakia pale walipotua, akifikiri kwamba bado wamebaki hapo tu. Kumbe wameondoka pale na kwenda kujificha sehemu nyingine ili maadue zao wasiwaone.

Mwingine naye hakuwa anawapata ndege hao kwa sababu ya kuwasakia pale walikoruka, akifikiri kwamba kuna wengine bado wamebakia hapo. Ndiyo maana watu walimwambia kwamba, “unawasaka tombo pale ambapo wameruka!”

Methali hiyo, hulinganishwa kwa mtu yule ambaye hutafuta chakula huku akiulinda vizuri usalama wa uhai wake, katika maisha yake. Mtu huyo, huwa anafahamu kilipo chakula na njia za kukitafutia, ili adui zake wasiweze kumkamata. Yeye hujipatia chakula chake hicho kwa kutumia njia ambazo humsaidia katika kuulinda vizuri uhai wake. Yeye hupata chakula chake, kwa kutumia njia zinazoweza kumsaidia katika kuutunza ufalama wake, maishani mwake.

Mtu huyo, hufanana na yule Tombo aliyejitafutia chakula chake kwa kuulinda uhai wake, kwa sababu naye kujipatia chakula chake kwa kutumia njia za kuulinda uhai wake huo, katika maisha yake. Yeye huwafundisha pia wenzake namna ya kuyatekeleza majukumu yao huku wakiulinda vizuri uhai wao. Ndiyo maana huwaambia wale wasiofahamu kujitafutia chakula chao hicho kwamba, “unasaka Tombo pale ambapo wameruka!”

Methali hiyo, hufundisha watu juu ya kuwa na akili za kujitafutia mahitaji yao yakiwemo yake ya chakula, kwa kuulinda vizuri uhai wao, ili waweze kuishi kwa usalama, maishani mwao.

Mathayo 2:16’17.

Luka 24: 5-9.

Yohane 6: 14-15.

quail-

bird-1

button-quail-

ENGLISH: YOU ARE LOOKING FOR A QUAIL WHERE THEY FLEW!

The quail is a truly cunning bird. This bird flows and lands somewhere and turns on the grass to its back place which is close to where it was before so that its enemies will not be able to see it. So its enemies, if they start looking for at the landing area will not see it.

There were people who were hunting the quail. One of the hunters had not been able to locate the birds because of hunting it where it landed, by thinking that such bird was still there. But it went to hide somewhere so that its enemies would not see it.

Another one did not find the birds because he was looking for it where they flew away, thinking that others were still there. That’s why people told him that, “you are looking for a quail where they flew!”

This proverb is likened to a man who seeks basic needs such as food, shelter and clothes while keeping his life safe. He knows where those basic needs are and how to find them, so that his enemies will not be able to catch him. He provides his family with food in this way by using the means that can help him to protect his life. He gets his basic needs by using methods that can help him in maintaining his safety, in life.

This person is like the Quail that sought its own food while protecting its life, because he also obtained his own basic needs through the means of protecting his life. He also teaches his colleagues on how to carry out their duties while protecting their lives. That’s why he tells those who don’t know how to safely find their own food that, “you are looking for a quail where they flew!”

This proverb teaches people on how to be self-sufficient by using safe way to them in seeking for their basic needs, to better protect their lives, so that they can live safely, in their own lives.

Matthew 2:16:16.

Luke 24: 5-9.

John 6: 14-15.

914. MBITI YALUNDA MAGADO.

Imbiti ilishinu iyo itina bhunwani na bhasabhi bha mitugo, kunguno igabhasolelaga imitugo jabho jinijo. Iyoyi igalundaga magado ayo gali madeni ga mitugo ijo yajisola ukubhasab’i bha mitugo bhenabho.

Giko lulu, bhuli nsab’i ulu wigwa giki ng’wiye osolelagwa ntugo ni mbiti agakolagwa giti osolelagwa weyi, kunguno nuweyi nulu ng’wiye oli osolelwa ntugo ni lib’iti linilo.

Kuyiniyo lulu, b’uli kaya iyo ilina mitugo idaitogagwa imbiti yiniyo, kunguno yokaja magado (madeni) ayo idagashoshaga. Hunagwene abhanhu bhagayombaga giki, “mbiti yalunda magado.”

Ulusumo lunulo, lugalenganijiyagwa kuli munhu uyo agasolaga ginhu aliyomba giki agujishosha na oleka ugujishosha. Umunhu ng’wunuyo, agasolaga jikolo ja bhiye jinijo guti alilanda, ulu winhiwa naojikalana duhu. Uweyi agamanyikaga ukubhiye kunguno ya gukija ugubhashokeja ijikola jabho jinijo ijo ojisola, umuwikaji bhokwe.

Umunhu ng’wunuyo, agikolaga ni mbiti iyo yokaja madeni ga mitugo ja bhanhu, kunguno nuweyi agikalaga na jikolo ja bhanhu bhingi ijo adajishoshaga, umuwikaji bhokwe. Hunagwene abhanhu bhagang’wilaga giki, “mbiti yalunda magado.”

Ulusumo lunulo, lolanga bhanhu higulya ya gubhiza na nhungwa ja gushosha ijikolo ijo bhab’asoja abhichabho, kugiki bhadule gwikala bho nduhu madeni, umuwikaji bhobho.

Yoshua Bin Sira 8: 12.

Mathayo 18: 23-35.

Warumi 13: 8-10.

KISWAHILI: FISI KARUNDIKA MADENI.

Fisi ni mnyama asiyekuwa na urafiki na matajiri wa mifugo, kwa sababu huwachukulia migugo yao. Yeye hurundika madeni anapowachukulia matajiri hao wa mifugo yao hiyo.

Hivyo basi, kila tajiri wa mifugo hiyo, agikisia kwamba fisi amechukua mfugo wa mwenye mtu, hukasilika akifikiria kama amechukua mfugo wake, kwa sababu ya kumfikiria fisi huyo kama ndiye aliyekuchukua pia mfugo wake au wa jirani yake.

Kwa hiyo, kila familia yenye mifugo haimpendi fisi huyo, kwa sababu amejaza madeni hayo ya kuwachukulia mifugo yao. Ndiyo maana watu husema kwamba, “fisi amerundika madeni.”

Methali hiyo, hulinganishwa kwa mtu yule ambaye huchukua vitu vya wenzake na kukaa navyo bila kuwarudishia. Mtu huyo, huchukua vitu vya wenzake hao kwa njia ya kuazima, halafu wanapompatia anabaki navyo bila kuwarudishia. Yeye hujulikana kwa wenzake hao kwa sababu ya kutowarudishia vitu vyao hivyo, alivyovichukua, maishani mwake.

Mtu huyo, hufanana na yule fisi aliyerundika madeni ya kuchukua mifugo ya watu, kwa sababu naye hawarudishii watu vitu vyao aliwavichukua kwa njia hiyo ya kuazima, maishani mwake. Ndiyo maana watu humwambia kwamba, “fisi karundika madeni.”

Methali hiyo, hufundisha watu juu ya kuwa na tabia ya kurudisha vitu vya wenzao, walivyovichukua, ili waweze kuishi bila kuwa na madeni, maishani mwao.

Yoshua Bin Sira 8: 12.

Mathayo 18: 23-35.

Warumi 13: 8-10.

hyena-1

hyena-

ENGLISH: A HYENA HAS ACCUMULATED DEBTS.

Hyenas are not friendly to rich animal care takers, because they steal their animals and run away with them. They accumulate debts by stealing the riches of livestock of these people.

Thus, every wealthy animal owner, who hears that the hyena has taken someone else’s livestock, suspects it and gets angry by thinking that it was the one that took his own livestock. He hunts such animal because he thinks such hyena has also taken his own or his neighbor’s livestock.

Therefore, every family which has livestock does not like the hyena, because it has not paid the debt of taking their livestock. That is why people say that, “a hyena has accumulated debts.”

This proverb is likened to a man who takes his fellow man’s possessions and then stays with them without returning them. This person confiscates the belongings of his colleagues, and when they give them to him, he retains them without returning them. He is known to his fellows for not returning their possessions, which he took from them, in his lifetime.

This man is like the hyena that accumulated debts by taking people’s livestock, because he also does not return the people’s belongings which he took from them in a way of borrowing them, in his life. That is why people say to him that, “a hyena has accumulated debts.”

This proverb teaches people on how to have the habit of returning the things of others, which they took, so that they can live without debt, in their lives.

Joshua Bin Sirach 8:12.

Matthew 18: 23-35.

Romans 13: 8-10.

kruger-

913. JIJIMYA B’UPI.

Ub’upi guli moto ntale uyo ulugub’aka gugabhizaga nimo ndamu ugugujimya. Ub’upi bhunubho, bhugabhalemelaga abhanhu ugubhujimya, kunguno gugabhabishaga abho bhaligujimya. Uyo alagudule ugugujimya hung’wene uyo agitanagwa giki, “Jijimpya b’upi.”

Akahayile kenako, kagalenganijiyagwa kuli munhu uyo agamalaga mihayo mitale iyo yabhalemela bhingi, umukikalile kakwe. Umunhu ng’wunuyo, agabhahumujaga bhanhu bhingi kulwa gutumila chiza amasala gakwe ayo galina bhudebhi bho gubhaganila chiza. Uweyi agabhayangulaga chiza abhanhu abho b’ihalalihakaga, umumahoya gabho.

Umunhu ng’wunuyo, agikolaga nuyo agajimya b’upi, kunguno nuweyi agabhujimyaga uwihalaliki bho bhanhu, umukikalile kakwe. Hunagwene abhanhu bhagang’witanaga giki, “jijimya b’upi.”

Akahayile kenako, kalanga bhanhu higulya ya kub’iza na masala ga witegeleja bho gubhalumanya abhanhu abho bhidumaga, kugiki bhadule kujibheja chiza ikaya jabho, umuwikaji bhobho.

Mathayo 22: 15-22.

Mathayo 22: 23-40.

Marko 12: 13-34.

Luka 20:20-40.

Yohana 8:3-9.

KISWAHILI: MZIMA AJALI YA MOTO.

Uwakaji wa moto mkubwa ni ajali ya moto ambayo ikitokea huwa inakuwa vigumu sana kuuzika. Moto huo, huwashinda watu wengi kuuzima, kwa sababu huwa unawaunguza wale wanaouzima. Yule atakayeuzima moto huyo, huitwa “mzima ajali ya moto.”

Msemo huo, hulinganishwa kwa mtu yule ambaye humaliza matatizo makubwa ya watu wengi, katika maisha yake. Mtu huyo, huwanyamazisha watu hao kwa kutumia akili na uelewa wake vizuri wa kuwaunganisha wale waliotofautiana. Yeye huwanyamazisha watu wale waliokuwa wamebishana, katika maongezi yao.

Mtu huyo hufanana na yule aliyezima ajali ya moto uliowashinda watu wengi, kwa sababu naye huwaunganisha vizuri watu waliopishana kwa namna mbalimbali, katika maisha yake. Ndiyo maana watu humwimba, “mzima ajali ya moto.”

Msemo huo, hufundisha watu juu ya kuwa na akili yenye umakini wa kuwaunganisha watu wale waliokosana, ili waweze kuzijenga vizuri familia zao, maishani mwaka.

Mathayo 22: 15-22.

Mathayo 22: 23-40.

Marko 12: 13-34.

Luka 20:20-40.

Yohana 8:3-9.

ENGLISH: THE OFF PUTTER OF BIG ACCIDENTAL FIRE.

A large fire is a fire accident that becomes very difficult to put off after taking place. It is difficult for most people to put it off, because it often burns those who do so. The one who puts it off is called “the off putter of big accidental fire.”

This saying is compared to the man who solves serious problems of people in his society. This person, in turn, silences these people by using his intellect and good understanding of the problem for uniting those who differ. He silences people who argue in their conversations.

This person is like the one who extinguished the flames of the accidental fire, for he is also the one who unites people who differ by using various ways in his life. That is why people call him, “the off putter of big accidental fire.”

This saying instills in people an idea on how to have a conscious mind enough to unite those who have wronged themselves, so that they can better build their families, in their societies.

Matthew 22: 15-22.

Matthew 22: 23-40.

Mark 12: 13-34.

Luke 20: 20-40.

John 8: 3-9.

dangerous-

912. NG’OB’A ADAMENHELAGWA.

Ulusumo lunulo, lulolile b’umenhelwa bho ng’wa munhu. Ubhumenhelwa bhunubho, bhuli winhiwa bho jisambo guti: mbuli, ng’holo, ng’ombe na jingi ijo jikolile na jinijo.

Ijisambo jinijo, aginhiyagwa umunhu uyo okindaga bhulugu kunguno odulaga ugunhebha ung’wanishi okwe. Ung’wunuyo ali munhu uyo alinkali na hangi alinguzu, kunguno ulu oling’ob’a ni adadulile ugubhukinda ubhulugu bhunubho. Hunagwene abhanhu bhagayombaga giki, “ng’ob’a adamenhelagwa.”

Ulusumo lunulo, lugalenganijiyagwa kuli munhu uyo adumile ugutumama imilimo imitale, umukikalile kakwe. Umunhu ng’wunuyo, agayogohaga imilimo yiniyo kunguno ya bhugokolo bhokwe ubho gutumama milimo. Uweyi adapandika ijiliwa aha kaya yakwe kunguno ya bhobha bhokwe ubho gutumama milimo bhunubho, umuwikaji bhokwe.

Umunhu ng’wunuyo, akikolaga nu ng’ob’a o guja kubhulugu uyo adalulile ugunhebha ung’wanishi okwe, kunguno nu weyi agayogohaga uguitumama imilimo imitale, umuwikaji bhokwe. Hunagwene abhanhu bhagang’wilaga giki, “ng’ob’a adamenhelagwa.”

Ulusumo lunulo, lolanga bhanhu higulya ya kuleka b’ob’a bho gutumama milimo yabho, kugiki bhadule gupandika sab’o ja gujilang’hanila chiza ikaya jabho, umuwikaji bhobho.

Ufunuo 2:10.

Ufunuo 2: 26-28.

Ufunuo 3: 5, 12.

Ufunuo 21: 7-8.

2Thimetheo 4: 7-8.

 

KISWAHILI: MWOGA HAZAWADIWI.

Methali hiyo, huangalia uzawadiwaji wa mtu. Uzawadiwaji huo ni wa kupewa zawadi kama vile: mbuzi, kondoo, ng’ombe na vingine vingi vinavyofanana na hivyo.

Zawadi hizo, hupewa mtu yule ambaye ameshinda vita kwa sababu amemzidi nguvu adui yake. Huyo ni mtu jasiri na mwenye nguvu, kwa sababu kama angekuwa mwoga, asingeweza kuishinda vita hiyo. Ndiyo maana watu husema kwamba, “mwoga hazawadiwi.”

Methali hiyo, hulinganishwa kwa mtu yule ambaye hawezi kufanya kazi zilizokubwa, katika maisha yake. Mtu huyo, huziogopa kazi hizo kwa sababu ya uvivu wake wa kufanya kazi. Yeye huwa hapati chakula cha kutosha nyumbani kwake kwa sababu ya woga wake huo wa kufanya kazi, maishani mwake.

Mtu huyo, hufanana na yule mwoga wa kwenda kwenye vita asiyeweza kumshinda adui yake, kwa sababu naye huogopa kufanya kazi zilizokubwa, maishani mwake. Ndiyo maana watu humwambia kwamba, “mwoga hazawadiwi.”

Methali hiyo, hufundisha watu juu ya kuacha tabia ya kuogoka kufanya kazi zao, ili waweze kujipatia mali za kuziendelezea vizuri familia zao, maishani mwao.

Ufunuo 2:10.

Ufunuo 2: 26-28.

Ufunuo 3: 5, 12.

Ufunuo 21: 7-8.

2Thimetheo 4: 7-8.

 

man---

 

boy crying

ENGLISH: A COWARD IS NOT REWARDED.

This proverb looks at the rewards of man who has done something which is good in a society. These rewards are gifts such as: goats, sheep, cattle and the like.

These gifts are given to a person who has won a battle because he has overcome his enemy. Such person is a brave one. On the hand, if he had been a coward, he would not have won the battle. That is why people say that “a coward is not rewarded.”

This proverb is equated to a man who cannot do great things, in his life. This man is afraid of doing hard jobs because of his laziness to work. He does not get enough food in his home because of his fear of working hard in life.

This man is resembled a coward man who escaped to go the war, because he too is afraid of doing great things, in his life. This is why people say to him that, “a coward is not rewarded.”

This proverb teaches people about being hard workers enough to finish their works, so that they can earn a living for their families.

Revelation 2:10.

Revelation 2: 26-28.

Revelation 3: 5, 12.

Revelation 21: 7-8

2 Timothy 4: 7-8