1502. GUJAITUNGO.

Imbuki ya kahayile kajisuguma kenako yandija kubhikaji bha muchalo ijo bhanhu bhagaja nhana nhana bhugeni bho kule bho magulu kunguno ya guja gujubhayelela bhadugu bhabho, na migunda yabho. Abhanhu bhenabho bhagadila noyi ugushoka mpaga nose abhichabho bhuyibhuja giki, “Nibhuli bhaja limo na limo giki?” Hunagwene bhagayubhawila kahayile kenako giki, “gujaitungo.”

Akahayile kenako kagalenganijiyagwa kubhanhu abho bhagadilaga uguitumama imilimo yabho umukikalile kabho. Abhanhu bhenabho bhagapangaga kutumama milimo yabho bholoha uguitumama kunguno ya winogolelwa bhobho bhunubho. Abhoyi bhagadumama ugujilanhana chiza ikaya jabho kunguno ya winogolelwa bhobho bhunubho, umuwikaji bhobho.

Abhanhu bhenabho bhagikolaga nabho bhagadila ugushoka umubhusiminzi bhobho kunguno nabhoyi bhagadilaga uguitumama imilimo yabho yiniyo mpaga bhaduma ugujilanhana chiza ikaya jabho jinijo. Hunagwene abhanhu bhagabhawilaga giki, “gujaitungo.”

Akahayile kenako kalanga bhanhu higulya ya kuleka kukeleja uguitumama imilimo yabho kugiki bhadule kujilanhana chiza ikaya jabho jinijo, umuwikaji bhobho bhunubho.

Mhubiri 9:10.

Mithali 3:27–28.

Yakobo 4:17.

Luka 12:35–40.

Yeremia 31:3.

Yohana 15:12-13.

Yohana 13:35.

1Wakorintho 13:3-4.

KISWAHILI: KWENDA MUDA MREFU/KUCHUKUA MUDA MREFU.

Chanzo cha msemo huu wa Kisukuma kinatokana na maisha ya kijijini ambapo watu walisafiri umbali mrefu kwa miguu kwa lengo la kutembelea jamaa, masoko, au mashamba. Wakati mwingine watu haliondoka kijijini na kukaa mbali kwa muda mrefu sana bila kurudi au kutoa habari. Watu wa kijijini waliuliza, “Kwa nini watu hao wameenda muda mrefu?” ikimaanisha kwamba watu hawa wamechelewa sana safarini au kurudi nyumbani. Kwa sababu ya hali hiyo, watu walianza kutumia msemo “Kwenda muda mrefu / kuchukua muda mrefu.”

Msemo huu hulinganishwa kwa watu wale wanaochelewa kufanya kile wanachopaswa kufanya. Watu hao huahirisha majukumu kutekeleza muhimu, ahadi, au majukumu, na huchukua muda mrefu sana kabla ya kuyakamilisha katika maisha yao. Wao huendesha kuendesha familia zao kwa shida kwa sababu ya kuchelewa kutimiza majukumu yao katika maisha yao.

Watu hawa hufanana na wale wasafiri walioondoka kijijini kwa safari fupi lakini walikaa mbali kwa muda mrefu sana hadi watu wakaanza kujiuliza. Vivyo hivyo, wao pia huchelewa kufanya mambo mema, kutimiza majukumu, au kurudi kwenye njia sahihi. Ndiyo maana wanafamilia wao huwalalamikia wakisema “kwenda muda mrefu / kuchukua muda mrefu.”

Msemo huu huwafundisha watu kwamba hawapaswi kuchelewa kufanya yaliyo mema na yaliyo sawa. Wanapaswa kutimiza majukumu yao kwa wakati, kutimiza ahadi zao, na kutenda haraka wakati jambo muhimu linapohitaji kufanywa. Kuchelewesha matendo mema kunaweza kusababisha matatizo, kutoelewana, na kupoteza fursa.

Mhubiri 9:10 “Lolote mkono wako utakalopata kufanya, lifanye kwa nguvu zako zote.”

Mstari huu unafundisha kwamba watu wanapaswa kutenda kwa bidii na wasichelewe kufanya kazi yao.

Mithali 3:27–28 “Usiwanyime mema wale walio haki yao… Usimwambie jirani yako, ‘Rudi kesho nami nitakupa,’ wakati tayari unayo.” Kifungu hiki kinaonya dhidi ya kuahirisha matendo mema.

Yakobo 4:17 “Basi, kila mtu ajuaye mema anayopaswa kufanya na hayatendi, hutenda dhambi. Hii inawakumbusha watu kwamba kuchelewa kutenda mema ni makosa.

Luka 12:35–40 Yesu anawafundisha watu kuwa tayari na waaminifu, si kuchelewa katika majukumu yao huku wakimsubiri bwana.

Yeremia 31:3.

Yohana 15:12-13.

Yohana 13:35.

1Wakorintho 13:3-4.

Kwa hivyo, msemo wa Kisukuma “Kwenda muda mrefu/kuchukua muda mrefu” huwakumbusha watu kuepuka kuchelewa kusiko kwa lazima. Huhimiza uwajibikaji, uaminifu, na utayari katika kufanya yaliyo sahihi kwa wakati unaofaa.

ENGLISH: GOING LONG/TAKING LONG.

The origin of this Sukuma saying comes from village life where people traveled long distances by foot to visit relatives, markets, or farms. Sometimes they would leave the village and stay away for a very long time without returning or giving news. The people in the village would begin asking, “Why are they going long?” meaning that these people have delayed too much on the journey or in returning home. Because of that situation, people began using the saying “Going long / taking long.”

This saying is compared to people who delay doing what they are supposed to do. They postpone important responsibilities, promises, or duties, and they take too long before completing them in their lives. They hardly manage to run their families because of delaying to fulfill their responsibilities in their lives.

These people resemble those travelers who left the village for a short journey but stayed away for too long until people began wondering about them. In the same way, they too delay in doing good things, fulfilling responsibilities, or returning to the right path. That is why their family members complain saying going long/taking long.”

This saying teaches people that they should not delay in doing what is good and right. They should fulfill their responsibilities on time, keep their promises, and act promptly when something important needs to be done. Delaying good actions can cause problems, misunderstandings, and missed opportunities.

Ecclesiastes 9:10 “Whatever your hand finds to do, do it with all your might.”

This verse teaches that people should act diligently and not delay in doing their work.

Proverbs 3:27–28 “Do not withhold good from those to whom it is due… Do not say to your neighbor, ‘Come back tomorrow and I will give it to you,’ when you already have it with you.” This passage warns against postponing good deeds.

James 4:17 “Anyone, then, who knows the good he ought to do and doesn’t do it, sins. This reminds people that delaying to do good is wrong.

Luke 12:35–40 Jesus teaches people to be ready and faithful, not delaying in their responsibilities while waiting for the master.

Jeremiah 31:3.

John 15:12-13.

John 13:35.

1 Corinthians 13:3-4.

Therefore, the Sukuma saying Going long / taking long reminds people to avoid unnecessary delays. It encourages responsibility, faithfulness, and readiness in doing what is right at the proper time.

Leave a comment

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.