1498. ONG’WIKIJAGA LIDUTU MUNHU UYO ADINABHUHUBHI.

Imbuki ya kahayile kenako ingilile kuli munhu uyo agankolwa munhu uyo olina nguzu. Aliyo lulu uweyi agabhumalila ubhudaki bhokwe kubhanhu bhaha kaya yakwe abho bhadina bhuhubhi. Hunagwene abhanhu bhagangwila giki, “ong’wikijaga lidutu munhu uyo adinabhuhubhi.”

Akahayile kenako kagalenganijiyagwa kuli munhu uyo agapandikaga makoye obhasayila bhanhu abho bhadinabhuhubhi, umuwikaji bhokwe. Umunhu ng’wunuyo agikalaga ubhasayila bhanhu bhangi abho bhadanhubhile ulu opandikaga makoye kunguno ya gugayiwa witegeleja umukikalile kakwe. Uweyi agabhamiga abhanhu bha hakaya yakwe abho bhadinabhuhubhi, kunguno ya kugayiwa witegeleja umuwikaji bhokwe bhunubho.

Umunhu ng’wunuyo agikolaga nuyo agabhumalila ubhudaki bhokwe kubhanhu bhakwe abho bhadinabhuhubhi, kunguno nuweyi agapandikaga makoye obhasayila bhanhu abho bhadinabhuhubhi, umuwikaji bhokwe. Hunagwene abhanhu bhagang’wilaga giki, “ong’wikijaga liduhu munhu uyo adinabhuhubhi.”

Akahayile kenako kalanga bhanhu higulya ya gubhiza na witegeleja bho gubhulemeja ubhudaki bhobho kugiki bhadule gujilanhana chiza ikaya jabho, umuwikaji bhobho.

Mithali 29:11.

Waefeso 4:26–27.

Mathayo 5:43-45.

Luka 6:27-28.

KISWAHILI: AMEITULIZIA HASIRA YAKE KWA MTU ASIYE NA HATIA.

Asili ya msemo huu wa Kisukuma inatokana na hali ambapo mtu alikasirika au kukerwa na mtu mwenye nguvu au na hali ngumu, lakini hakuweza kukabiliana na chanzo halisi cha hasira yake. Badala ya kumzungumzia yule aliyemkosea, alirudi nyumbani na kumwaga hasira yake kwa watoto wake, mke wake, au watu wengine wasio na hatia ambao hawakuwa wamefanya kosa lolote. Kisha jamii ilisema kumhusu, “ameitulizia hasira yake kwa mtu asiye na hatia,” kwa sababu aliwaadhibu wale ambao hawakuwa na kosa.

Msemo huu unahusiana na mtu anayehamisha kuchanganyikiwa kwake, uchungu, au maumivu kwa wengine ambao ni dhaifu au wasio na hatia katika maisha yake. Hashughulikii chanzo halisi cha hasira yake bali hutafuta mlengwa rahisi zaidi. Yeye huwadhuru wanafamilia wake wasio na hatia kwa sababu ya kutodhibiti hasira yake hiyo katika maisha yake.

Mtu huyu hufanana na yule aliyemwaga hasira yake kwa watu wake nyumbani wasio na hatia. Vivyo hivyo pia naye huwaumiza wale wanaompenda nyumbani kwake badala ya kushughulikia chanzo halisi cha tatizo lake. Anatenda isivyo haki kwa kuwafanya wasio na hatia kuteseka kwa makosa ambayo hawakuyafanya. Ndiyo maana watu husema kumhusu yeye kwamba, “ameitulizia hasira yake kwa mtu asiye na hatia.”

Msemo huu huwafundisha watu kudhibiti hasira zao, kwa kutafuta haki kwa njia sahihi ili wasiwadhuru wanafamilia wao wasio na hatia kwa sababu ya kukatishwa tamaa kwao binafsi.

Pia hutoa wazo la kutatua matatizo kwa kuangalia chanzo chake halisi badala ya kueneza maumivu kwa wengine. Kwa kufanya hivyo watafanya watapata uvumilivu wakutosha kujidhibiti hasira zao na kuhimiza ukomavu, haki, na uwajibikaji katika kushughulikia matatizo yao katika jamii.

Kitabu cha Mithali 29:11, “Wapumbavu hutoa ghadhabu yao yote, lakini wenye hekima hutuliza mwisho wake.”

Waraka kwa Waefeso 4:26–27, “Katika hasira yenu msitende dhambi.” Hasira yenyewe inaweza kuja, lakini haipaswi kusababisha kutenda dhambi dhidi ya wengine.

Hadithi ya Mfalme Sauli katika Kitabu cha Kwanza cha Samweli inaonyesha jinsi hasira isiyodhibitiwa ilivyomsababisha kuwadhuru watu wasio na hatia kwa sababu ya wivu na hofu.

Msemo huu unawakumbusha Wakristo kwamba hasira lazima iongozwe na haki na upendo, si kwa kulipiza kisasi au ukosefu wa haki.

                                          

ENGLISH: HE HAS RELEASED HIS ANGER ON THE INNOCENT.

The origin of this Sukuma saying comes from a situation where a man was offended or angered by someone powerful or by a difficult situation, but he was unable to confront the real source of his anger. Instead of addressing the one who wronged him, he went home and poured out his anger on his children, his wife, or other innocent people who had done nothing wrong. The community then said of him, “He has released his anger on the innocent,” because he punished those who were not responsible for his problem.

This saying is related to a person who transfers his frustration, bitterness, or pain to others who are weak or blameless in his life. He does not deal with the true cause of his anger but looks for an easier target. He harms his innocent family members because of not controlling his anger in his life.

This person resembles the one who poured his anger on his innocent people at home. In the same way he also hurts those who love him at his home instead of dealing the real cause. He acts unjustly by making the innocent suffer for mistakes which they did not commit. That is why people say of him that, “He has released his anger on the innocent.”

This saying teaches people to control their anger, by seeking justice in the right way so that they should not harm their innocent family members because of their personal frustrations.

It also imparts an idea of solving problems at their true source instead of spreading pain to others. By so doing they will practice patience and self-control and encourage maturity, fairness, and responsibility in handling emotions in their societies.

In the Book of Proverbs 29:11, it says, “Fools give full vent to their rage, but the wise bring calm in the end.” This shows that wisdom requires self-control.

In the Epistle to the Ephesians 4:26–27, believers are taught, “In your anger do not sin.” Anger itself may come, but it must not lead to wrongdoing against others.

The story of King Saul in the First Book of Samuel shows how uncontrolled anger led him to harm innocent people because of jealousy and fear.

This saying reminds Christians that anger must be guided by righteousness and love, not by revenge or injustice.

Leave a comment

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.